Abubakar Abba" />

Aikin Noma Na Samar Wa Nijeriya Dimbin Kudi,  Cewar Kwararre 

Manoman Masara

Obiora Madu, Darakta Janar na  Multimid ya sanar da cewa, aikin noma ya kasance ya na samar da  kashi 93.3 na yawan kudaden  da Nijeriya ke samu na musayar kasashen waje, amma abin takaici ne kasar ta yi watsi da aikin gona don fuskantar danyen mai, wanda ya kawo raguwar kudaden  shigar mai da mai zuwa kasa da kashi 20.

Obiora Madu Multimid ya ci gaba cewa, Nijeriya ta kasance mafi yawan masu samar da koko kafin danyen mai ya fitar da kasar daga harkar noma, kuma a yau, Cote d’boire da Ghana suna yin fiye da Nijeriya a fannin samar da koko.

Madu, wanda ya sanar da hakan  a wani taron masu ruwa da tsaki a fannin aikn gona  a Legas ya ce, kusan kayan aikin gona guda bakwai ne da ‘yan Nijeriya za su iya shiga don samun musayar kasashen waje musamman a fuskar samun kudaden shiga mai mai yawa, in da Nijeriya ta ke samar da kusan kashi 60 cikin dari na adadin Koko  na duniya.

Ya ce,  koko da sauran su a matsayin kayan da ake fitarwa dan shigo da kayan masarufi a Nijeriya, ya kara da cewa kasar tana samar da kimanin tan 300,000 na sesame iri a shekara da tan 240,000 na koko da ya ke yawan samar da mai kusan kashi sittin cikin dari zuwa tan 300,000, Nijeriya.

Ya ce, kasa mafi yawan masu samar da ita a duniya a yau, inda kuma koko  ya kasance wani samfurin gona ne da ake fitarwa a mafi yawancin lokuta ana samarwa a yankin Afirka ta Yamma.

Ya ce, kwatantawa, kididdigar ta nuna cewa Nujeriya tana samar da kashi 54.1 na yawan koko na duniya yayin da Mali 25.5, Burkina Faso 6.8 bisa dari, Ghana 5.0 bisa dari da Ibory Coast 4.6.

A cewarsa, gwamnati na  yin abubuwa da yawa don karfafa zuba jari a cikin aikin gona, wanda hakan zai iya haifar da karuwar yawan kayan aikin gona a nan gaba idan ‘yan Nijeriya za su yi amfani da damar da aka samu a cikin kasuwancin.

Dangane da bayar da takaita ci gaban kasuwancin fitar da kaya a Nijeriya, Madu, wanda ya bayyana cewa Nijeriya tana da kwatancen kwatankwacinsu, ya damu matuka cewa kasar ba ta da gasa.

Ya ce, misali, abu ne mai rahusa ga jigilar kayayyaki daga China zuwa tashar jiragen ruwa ta Tin-Can Island da ke Legas, sama da juyar da waccan katanga daga Tin-Can zuwa Ogba a Ikeja saboda karyewar dabaru na kasar.

A cewarsa,  bawai muna maganar kwashe kwandon ne zuwa arewacin kasar nan ba, inda ya ce, idan kana da kayan da kake shigowa da su daga Arewa zuwa Legas, to zaku biya ta hanci.

Ya ce kalubalen dabaru na kara tsada a mafi yawan kayayyakin da ake fitarwa wadanda ke barin Nijeriya zuwa kasuwannin kasa da kasa, wanda a karshe, ke iyakance gasa na kasar.

Ya ce, an  zaton cewa tsarin layin dogo a Nijeriya ya yi kyau kuma mutane biyu sun sayi kayan zaki a Arewa don fitarwa ta tashar jiragen ruwa ta Legas, inda ya kara da cewa, idan mutum daya ya tura kayansa ta hanyar jirgin kasa dayan kuma ya yi amfani da hanyar, mutumin da ya yi amfani da layin dogo yana da gasa saboda zai fi tsada amfani da hanyoyi fiye da amfani da layin dogo.

Ya ce, yayin da ya ke lura da cewa amincin Nijeriya a yanzu ma ya ragu sosai a duniya, ya ce wannan gaskiyar tana hana masu sayayya su yi kasuwanci da manoman Nijeriya.

Ya ce, lokacin da ka kira wani don tattauna ma’amala game da fitarwa, da zaran ka ambaci cewa kana kiran daga Nijeriya ne, mutumin zai so ya duba cewa ba yaudarar ka bane.

Ya ce, wannan babban kalubale ne kuma shine dalilin da ya sa wasu ‘yan Nijeriya ke jigilar kayayyakinsu daga kasar ta Ghana, wanda a mafi yawan lokuta kan jawo hauhawar farashi.

Exit mobile version