Dakatarwar Kwamandan Hukumar Tsaro ta Farin Kaya ta Nijeriya (NSCDC) a Jihar Neja, Suberu Aniviye, ya nemi gafarar iyalan mutane 37 da ake zargin masu haƙar ma’adinai ba bisa ƙa’ida ba ne, waɗanda suka mutu a hannun hukumar yayin da suke tsare a Minna, babban birnin jihar.
Aniviye ya nemi gafarar iyalan mamatan ne yayin da yake ba da shaida a gaban kwamitin bincike da aka kafa domin gano musabbabin mutuwarsu.
A cewar rahoton Premium Times, wanda ya ambato gidan talabijin na NTA, Aniviye ya bayyana lamarin a matsayin babban kuskure da za a iya kauce masa.
Ya roƙi iyalan mamatan da su yafe masa, yayin da kwamitin ke ci gaba da binciken abubuwan da suka faru kafin mutuwar waɗanda ake zargin masu haƙar ma’adinai ne.
Kwamitin, wanda Alƙali Mohammed Mohammed ke jagoranta, ya gudanar da zaman ne domin gano yadda aka kama mutanen, yanayin da aka tsare su da kuma abubuwan da suka kai ga mutuwarsu.
Yadda Aka Kama Masu Haƙar Ma’adinai
Yayin da yake ba da shaida, Aniviye ya ce aikin kama mutanen ya biyo bayan korafe-korafen da mazauna unguwar M.I. Wushishi Housing Estate suka shigar dangane da ayyukan haƙar ma’adinai a yankunansu.
Ya bayyana cewa ya ziyarci wurin a ranar 15 ga Satumba, kafin ya tura jami’an sa-kai masu kula da harkokin ma’adinai, waɗanda suka kama waɗanda ake zargin da maraicen 16 ga Satumba.
A cewarsa, ya samu labarin mutuwar mutanen ne ta hanyar kiran waya a ranar 17 ga Satumba.
Ya ce bayan samun labarin, ya koma ofishin hukumar, inda ya tarar da gawarwakin mutanen kwance a ƙasa a cikin ɗakin da ake tsare da waɗanda aka kama.
Aniviye ya ce ya sanar da Gwamnan Jihar Neja, Mohammed Bago, wanda ya bayar da umarnin kai gawarwakin zuwa ɗakin ajiyar gawa.
Ya kuma bayyana cewa ya tuntubi Kwamishinan ’Yan Sandan jihar da Daraktan Hukumar Tsaro ta Farin Kaya (SSS) a jihar bayan samun labarin mutuwar mutanen.
Tsohon kwamandan ya shaida wa kwamitin cewa an shirya gurfanar da waɗanda aka kama a gaban kotu a ranar 17 ga Satumba, amma mutuwarsu ta faru kafin hakan.
Har yanzu dai ba a tabbatar da ainihin musabbabin mutuwar mutanen ba, yayin da bincike da gwaje-gwajen ƙwararru ke ci gaba.
Jami’an NSCDC Sun Ba da Shaida
Baya ga Aniviye, wasu jami’an NSCDC biyu sun kuma ba da shaida a gaban kwamitin binciken.
Jami’an su ne Stephen Tsado, jami’in shari’a na rundunar jihar, da Maryam Etang, ma’aikaciyar jinya da ke aiki a sashen kula da lafiya na hukumar.
Shaidun nasu na daga cikin ƙoƙarin gano yadda aka gudanar da aikin kama mutanen, yanayin tsare su da kuma abubuwan da suka faru kafin mutuwarsu.
Bayan zaman sauraron shaidun, Alƙali Mohammed da sauran mambobin kwamitin sun ziyarci ɗakin ajiyar gawarwaki a Babban Asibitin Minna, inda aka ajiye gawarwakin mamatan.
Alƙalin ya bayyana cewa har zuwa ranar Alhamis, akwai gawarwaki uku da ba a gano iyalansu ko waɗanda za su karɓe su ba.
Gwamnati Ta Ƙaddamar da Bincike
Mutuwar mutanen ta biyo bayan ayyukan jami’an tsaro da aka gudanar a yankunan M.I. Wushishi da Lukoto da ke Minna a ranakun 15 da 16 ga Satumba.
Rahotannin farko sun nuna cewa mutane 33 ne suka mutu, amma daga bisani Gwamnatin Jihar Neja ta tabbatar da cewa adadin waɗanda suka mutu ya kai 37.
Lamarin ya jawo damuwa a tsakanin jama’a tare da buƙatar a gudanar da bincike mai zaman kansa domin gano abin da ya faru da kuma tabbatar da cewa an ɗauki matakin da ya dace kan duk wanda aka samu da laifi.
Gwamnatin Tarayya ta dakatar da Aniviye tare da bayar da umarnin gudanar da cikakken bincike kan lamarin.
Haka kuma, ta kafa wani kwamitin bincike mai zaman kansa mai mambobi 10 domin gano musabbabin mutuwar mutanen, tantance waɗanda za su ɗauki alhakin lamarin idan an tabbatar da laifi, da kuma bayar da shawarwarin hana sake faruwar irin wannan al’amari.
Kwamitin, wanda Jonathan Kure, tsohon Mataimakin Darakta-Janar na Hukumar Tsaro ta Farin Kaya (DSS), ke jagoranta, ya fara gudanar da aikinsa a watan Satumba.
Ayyukan kwamitin sun haɗa da ziyartar wuraren da abin ya faru, tattaunawa da waɗanda suka tsira da kuma iyalan mamatan, tare da tattara bayanan da za su taimaka wajen gano gaskiyar lamarin.
A ranar 7 ga Oktoba, Kure ya bayyana cewa kwamitin ya gano wasu batutuwa da ke buƙatar ƙarin bincike, ciki har da yiwuwar gazawar tsarin aiki, wuce gona da iri daga jami’ai da kuma rashin isasshen horo.
Ya ce kwamitin ya nemi a ƙara masa wa’adin aiki har zuwa ranar 21 ga Oktoba domin samun damar nazarin shaidu da kuma karɓar rahotannin gwaje-gwajen gawarwaki da sauran bayanan ƙwararru da ba a kammala ba.
Tun da farko, kwamitin ya bayyana cewa tawagarsa ta likitoci na gudanar da bincike domin gano musabbabin mutuwar mutanen, yadda mutuwar ta faru da kuma yanayin da ta auku.
Ana sa ran sakamakon binciken zai fayyace abin da ya faru tare da gano ko akwai jami’ai ko wasu mutane da ya kamata a ɗauki mataki a kansu.
Gwamnatin Tarayya Ta Ba da Tallafin Naira Miliyan 250
A ranar 5 ga Oktoba, Mataimakin Shugaban Ƙasa, Kashim Shettima, ya ziyarci Minna, inda ya sanar da bayar da tallafin naira miliyan 250 daga Gwamnatin Tarayya domin tallafa wa iyalan mamatan.
Tallafin ya biyo bayan wasu matakan agaji da aka sanar bayan aukuwar lamarin, yayin da gwamnatocin tarayya da na jihar ke fuskantar matsin lamba na tabbatar da cewa iyalan waɗanda suka mutu sun samu tallafi, sannan an gudanar da bincike cikin gaskiya da adalci.
Mutuwar mutanen ta kuma sake tayar da tambayoyi kan yadda ake kula da waɗanda ake tsare da su, amfani da ƙarfi yayin ayyukan jami’an tsaro da kuma yadda ake ɗora wa hukumomin tsaro alhakin ayyukansu.
Ana sa ran binciken zai gano yadda mutane 37 suka mutu a hannun NSCDC, ko akwai gazawa wajen gudanar da ayyuka, yanayin tsare waɗanda aka kama ko kuma halayen jami’an da suka taimaka wajen faruwar wannan mummunan lamari.
