Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa ɗalibai 108 kacal daga cikin kusan 39,000 da ba su kai shekara 16 ba, waɗanda suka rubuta jarrabawar shiga manyan makarantu ta UTME ta shekarar 2026, ne suka cika sharuddan da za su ba su damar neman shiga jami’a da wuri.
Ministan Ilimi, Dakta Tunji Alausa, ne ya bayyana hakan ranar Laraba a Abuja, yayin da yake karɓar ɗalibai biyu da suka fi kowa maki a jarrabawar UTME ta 2026 da wasu fitattun ɗalibai shida da ba su kai shekara 16 ba. Magatakardar Hukumar Shirya Jarrabawar Shiga Manyan Makarantu (JAMB), Farfesa Segun Aina, ne ya gabatar da ɗaliban ga ministan.
A cewar Alausa, ɗaliban sun samu wannan nasara ne bayan sun bi matakai daban-daban na tantancewa domin tabbatar da cewa sun cancanci fara karatun manyan makarantu tun suna ƙanana.
Ya ce cikin ɗalibai 2,244,149 da suka yi rajistar jarrabawar UTME ta 2026, mutum 2,174,396 ne suka zauna jarrabawar, inda kusan 39,000 daga cikinsu ba su kai mafi ƙarancin shekarun shiga manyan makarantu na 16 ba.
Ministan ya bayyana cewa ɗaliban da suke neman a keɓe su daga sharadin shekarun shiga jami’a dole ne su samu aƙalla maki 320 cikin 400 a UTME, wanda yake daidai da kashi 80 cikin 100.
Haka kuma, ana buƙatar su samu aƙalla kashi 80 cikin 100 a jarrabawar Post-UTME ta jami’o’in da suka zaɓa, su cika irin wannan sharadi a tantance sakamakon jarrabawar kammala sakandare, sannan su yi nasara a tantancewar da za ta tabbatar da ƙwarewarsu ta tunani da kuma balagar zuciya da tunani da ake buƙata domin karatun jami’a.
Alausa ya ce ɗalibai 391 ne kawai daga cikin waɗanda ba su kai shekara 16 ba suka samu maki 320 ko sama da haka a UTME. Bayan ƙarin tantancewa, adadin waɗanda suka cika sharuddan neman shiga jami’a ya ragu zuwa 108.
Ya bayyana waɗannan ɗalibai a matsayin masu hazaka ta musamman, yana mai cewa sun kai kusan kashi 0.005 cikin 100 na ɗaliban da suka zauna jarrabawar.
Ministan ya jaddada cewa manufar sanya mafi ƙarancin shekarun shiga manyan makarantu a 16 ba wai don hana ƙwararrun yara ci gaba da karatu ba ce, sai dai domin tabbatar da cewa suna da balagar da za ta taimaka musu wajen fuskantar ƙalubalen rayuwar jami’a.
A cewarsa, sakamako mai kyau a jarrabawa kaɗai bai isa ya tabbatar da cancantar ɗalibi shiga jami’a tun yana ƙarami ba, domin ana kuma buƙatar ya kasance da ƙwarewar tunani, daidaituwar zuciya da kuma iya mu’amala da ƙalubalen zamantakewa da ilimi.
Ya ce sakamakon tantancewar ya nuna cewa ɗaliban sun nuna kwarin gwiwa, ƙwarewar tunani da kuma iya amsa tambayoyin da aka yi musu domin auna shirye-shiryensu na shiga manyan makarantu.
Alausa ya buƙaci ɗaliban da suka cika sharuddan da su ɗauki hazakarsu a matsayin nauyin da ya rataya a wuyansu na taimaka wa al’umma, ba kawai wata dama ta samun shiga jami’a da wuri ko ci gaban kansu ba.
Ya ce matasan na da damar samar da sabbin dabaru da hanyoyin magance matsalolin da ke addabar Nijeriya da sauran ƙasashen duniya.
Ministan ya danganta bunƙasa hazakar matasa da ci gaban ƙasa, yana mai cewa yawan matasan Nijeriya wata babbar dama ce da ya kamata a ilimantar da su yadda ya kamata domin su taimaka wajen samar da sabbin abubuwa da za su inganta rayuwar al’umma.
Ya ƙiyasta yawan al’ummar Nijeriya da kusan miliyan 220, inda ya ce matsakaicin shekarun al’ummar ƙasar su ne 18.5, yayin da kusan kashi 70 cikin 100 na al’ummar ba su kai shekara 30 ba.
Ya ƙara da cewa gyare-gyaren da gwamnatin tarayya ke yi a ɓangaren ilimi na da nufin faɗaɗa damar karatu ga matasan ƙasar da kuma ƙarfafa hanyoyin da za su mayar da hazakarsu zuwa sabbin dabaru da za su amfani al’umma.
Alausa ya taya ɗaliban murna a madadin Shugaba Bola Tinubu da Ma’aikatar Ilimi ta Tarayya, yana mai bayyana fatan cewa hazakarsu za ta haifar da nasarorin da za su amfani miliyoyin mutane.
Ɗalibai takwas, ciki har da waɗanda suka fi kowa maki a UTME ta 2026 da kuma shida daga cikin waɗanda ba su kai shekara 16 ba, sun samu lambobin yabo da takardun shaidar karramawa daga ministan.
Owoeye Daniella Jesudunsin ce ta zo ta farko da maki 372, yayin da Enwere Kingsley Ikenna ya zo na biyu da maki 370.
