Tsaro, samar da ayyukan yi, rage tsadar abinci da bunƙasa ababen more rayuwa na daga cikin muhimman batutuwan da ake sa ran Shugaba Bola Tinubu zai mayar da hankali a kansu, yayin da al’ummar Arewa ke buƙatar cika wasu alƙawura masu ƙayyadaddun lokacin aiwatarwa.
Ana sa ran Shugaban Nijeriya, Bola Ahmed Tinubu, zai ƙaddamar da yaƙin neman zaɓensa na wa’adi na biyu a Kaduna a yau, Asabar, 24 ga Oktoba, 2026, inda ake sa ran zai bayyana matakan da gwamnatinsa za ta ɗauka wajen magance matsalolin tsaro, rashin aikin yi, tsadar abinci da ƙarancin ababen more rayuwa a Arewacin Nijeriya.
Jam’iyyar APC ta zaɓi Kaduna a matsayin wurin fara yaƙin neman zaɓen shugaban ƙasa na 2027, a wani yunƙuri na jan hankalin masu zaɓe a Arewa maso Yamma da sauran sassan yankin.
Wannan na zuwa ne a daidai lokacin da ake fama da matsalolin tsaro a wasu jihohin Arewa, tare da damuwa kan tsadar rayuwa da buƙatar samar da ayyukan yi da inganta hanyoyi, wutar lantarki da sauran muhimman ababen more rayuwa.
Sai dai babban abin lura shi ne ko Shugaba Tinubu zai gabatar da sababbin alƙawura masu ƙayyadaddun adadi da lokacin aiwatarwa, ko kuma zai dogara ne da manufofin da gwamnatinsa ta riga ta sanar.
Tsaro: Me zai sauya a Arewa?
Ana sa ran batun tsaro zai kasance cikin manyan batutuwan da za su ja hankalin jama’a a wajen gangamin, musamman duba da matsalolin ’yan bindiga, garkuwa da mutane da ta’addanci da ake fuskanta a wasu sassan Arewa.
A yaƙin neman zaɓen 2023, APC ta yi alƙawarin ƙarfafa tsaron ƙasa, yaƙi da ta’addanci da ’yan bindiga, inganta tattara bayanan sirri, tsare iyakokin ƙasa da samar da kayan aiki ga jami’an tsaro.
Jam’iyyar ta kuma yi alƙawarin faɗaɗa aikin sa-kai na tsaro a cikin al’umma da kafa rundunonin musamman domin yaƙi da ta’addanci.
Yanzu dai ana sa ran Tinubu zai fayyace ko akwai ƙarin matakan da gwamnatinsa za ta ɗauka domin magance matsalar tsaro a Arewa maso Yamma da Arewa maso Gabas.
Al’ummar yankin na buƙatar sanin matakan da za a ɗauka wajen kare ƙauyuka, ceto waɗanda aka yi garkuwa da su, dawo da manoma gonakinsu da rage hare-haren da ake kai wa al’umma.
Haka kuma, ana buƙatar ƙayyade manufofi masu aunawa, kamar rage yawan sace-sacen mutane, inganta lokacin kai ɗauki da kuma tabbatar da tsaron wasu yankuna cikin ƙayyadadden lokaci.
Sai dai, bayanan da aka samu kafin gangamin ba su tabbatar da wani sabon alƙawarin rage matsalar tsaro da aka ƙayyade adadinsa ko lokacin aiwatar da shi a Arewa ba.
Ayyukan yi: Shin za a ƙayyade adadin guraben aikin da za a samar?
Rashin ayyukan yi da ƙarancin damar dogaro da kai na daga cikin matsalolin da matasa da dama ke fuskanta a Arewa, musamman a yankunan da matsalar tsaro ta shafi noma, kasuwanci da sauran hanyoyin samun kuɗin shiga.
A jawabinsa na ranar 1 ga Oktoba, Tinubu ya bayyana cewa samar da ayyukan yi, bunƙasa sana’o’i da masana’antu na daga cikin abubuwan da gwamnatinsa za ta mayar da hankali a kansu.
Ya ambaci tallafa wa ’yan kasuwa, bunƙasa masana’antu, faɗaɗa hanyoyin sadarwa na zamani, koyar da sana’o’i da samar da damar samun jari a matsayin muhimman hanyoyin cimma wannan buri.
Ya kuma bayyana aniyar gwamnati ta tallafa wa masana’antun da ke amfani da iskar gas, farfaɗo da masana’antun da suka daina aiki da kuma inganta ababen more rayuwa domin faɗaɗa tattalin arziki.
A wajen gangamin Kaduna, abin lura shi ne ko shugaban zai ƙayyade adadin ayyukan yi da za a samar, lokacin da za a cimma wannan buri da kuma shirye-shiryen da za su amfanar da matasan Arewa kai tsaye.
Haka kuma, ana buƙatar sanin adadin matasan da za su amfana da koyon sana’o’i, tallafin ƙananan ’yan kasuwa da shirye-shiryen farfaɗo da hanyoyin samun abin dogaro da kai a yankunan da matsalar tsaro ta shafa.
Ba tare da ƙayyadadden adadi da lokacin aiwatarwa ba, alƙawarin samar da ayyukan yi zai kasance manufa ta bai ɗaya maimakon wani buri da za a iya aunawa.
Tsadar abinci: Yaushe jama’a za su fara jin sauƙi?
Tsadar abinci na daga cikin manyan matsalolin da ake sa ran za su mamaye tattaunawar yaƙin neman zaɓen, musamman a yankin Arewa mai yalwar filayen noma amma yake fuskantar matsalolin tsaro, tsadar sufuri da ƙarancin kayan aikin gona.
A jawabinsa na ranar 1 ga Oktoba, Tinubu ya bayyana rage tsadar rayuwa a matsayin ɗaya daga cikin muhimman manufofin gwamnatinsa.
Ya ce gwamnati na shirin rage kuɗaɗen noma da sufuri ta hanyar faɗaɗa noman rani da ban-ruwa, inganta samar da iri da takin zamani, bunƙasa amfani da injinan noma da kuma inganta hanyoyin adana amfanin gona da kai shi kasuwa.
Waɗannan matakai na da muhimmanci ga manoman Arewa, musamman a yankunan da matsalar tsaro da ƙarancin ababen more rayuwa suka hana manoma gudanar da ayyukansu yadda ya kamata.
Sai dai akwai bambanci tsakanin sanar da matakan da ake sa ran za su rage tsadar abinci da kuma yin alƙawarin rage farashin da wani ƙayyadadden kaso cikin wani lokaci.
A wajen gangamin, jama’a za su sa ido kan ko Tinubu zai bayyana adadin manoman da za su amfana da tallafi, yawan gonakin da za a samar wa da ban-ruwa, da lokacin da za a kammala aiwatar da waɗannan shirye-shirye.
Kafin fara gangamin, babu wani takamaiman kaso na rage farashin abinci a Arewa ko lokacin cimma wannan buri da aka tabbatar.
Ababen more rayuwa: Waɗanne ayyuka ne Arewa za ta amfana da su?
Ababen more rayuwa na daga cikin fannoni da gwamnati ta riga ta sanar da wasu ayyuka masu ƙayyadaddun adadi.
A ranar 23 ga Oktoba, Gwamnatin Tarayya ta sanar da shirin ƙaddamar da wani ɓangare na hanyar Abuja zuwa Kaduna mai tsawon kilomita 81 a ranar 24 ga Oktoba.
Gwamnatin ta kuma bayyana shirinta na ginawa da gyara hanyoyi masu jimillar tsawon kilomita 4,084 a yankin Arewa maso Yamma. A cewar bayanan da ta fitar, an kammala kilomita 348 na ayyukan hanyoyin da aka gada da kuma waɗanda aka fara a yanzu, yayin da ake ci gaba da wasu ayyuka a kan kilomita 1,811.
A Jihar Kaduna, gwamnati ta kuma ɗauki nauyin aikin sake gina hanyar Kaduna–Mando–Birnin Gwari mai tsawon kilomita 122, wadda ake sa ran za ta inganta zirga-zirga da kasuwanci.
Waɗannan bayanai na samar da damar auna ayyukan da gwamnati ta yi da kuma tantance waɗanda suka rage.
A wajen gangamin, jama’a za su buƙaci sanin lokacin kammala sauran ayyukan hanyoyi, sabbin hanyoyin da za a ware wa kuɗi, da matakan inganta zirga-zirga tsakanin gonaki, kasuwanni da cibiyoyin kasuwanci.
Haka kuma, ana buƙatar bayyana ranar kammala kowane aiki, kuɗin da aka ware masa da yadda za a riƙa sanar da jama’a ci gabansa.
Waɗanne alƙawura ne aka ƙayyade adadi da lokacin aiwatarwa?
Bayanan da aka samu sun nuna ayyukan da aka riga aka ƙayyade musu adadi da lokaci da waɗanda har yanzu suke a matakin gudanarwa.
- Ababen more rayuwa: Shirin ƙaddamar da hanya kilomita 81 na hanyar Abuja–Kaduna a ranar 24 ga Oktob. Haka kuma, shirin hanyoyin Arewa maso Yamma ya ƙunshi kilomita 4,084, amma ba a bayyana ranar kammala dukkan ayyukan ba.
- Noma da tsadar abinci: Gwamnati ta bayyana matakan bunƙasa noman rani, injinan noma, tallafin kayan aikin gona da inganta adana amfanin gona. Sai dai ba a tabbatar da takamaiman kaso na rage farashin abinci ko lokacin cimma hakan a Arewa ba.
- Ayyukan yi: Gwamnati ta yi alƙawarin bunƙasa sana’o’i da masana’antu, amma ba a tabbatar da adadin sabbin ayyukan yi da za a samar a Arewa ko lokacin cimma burin ba.
- Tsaro: Alƙawuran baya sun haɗa da inganta tattara bayanan sirri, yaƙi da ta’addanci, tsaron iyakoki da sa-kai na tsaro. Amma ba a tabbatar da sabon adadin raguwar matsalar tsaro da za a cimma cikin wani lokaci ba.
Me ya kamata al’ummar Arewa su saurara?
Gangamin Kaduna wata dama ce ga Tinubu ya bayyana yadda shirinsa na wa’adi na biyu zai magance matsalolin da suka fi damun al’ummar yankin.
Ga al’ummomin da matsalar tsaro ta shafa, babban abin da suke son sani shi ne lokacin da za su samu damar komawa gonakinsu da gudanar da rayuwarsu cikin aminci.
Ga matasa, tambayar ita ce yawan guraben aikin da za a samar da kuma shirye-shiryen da za su amfana da su. Ga iyalan da tsadar abinci ke damunsu, abin da suke son sani shi ne lokacin da matakan noma za su fara rage musu nauyin kashe kuɗi. Ga ’yan kasuwa da matafiya kuwa, tambayar ita ce hanyoyin da za a kammala da lokacin kammala su.
Amsoshin za su fi amfani idan sun ƙunshi kasafin kuɗi, hukumomin da za su aiwatar da ayyukan, ƙayyadaddun adadi da lokutan kammalawa.
Manufofin da Tinubu ya riga ya bayyana sun nuna cewa tsaro, samar da ayyukan yi, rage tsadar rayuwa, bunƙasa noma da inganta ababen more rayuwa za su iya kasancewa cikin manyan batutuwan yaƙin neman zaɓensa.
Sai dai ya kamata a bambanta alƙawuran da zai yi a gangamin Kaduna da ayyukan da gwamnatinsa ta riga ta sanar ko take aiwatarwa.
Babban abin lura shi ne ko zai gabatar da sababbin alƙawura masu ƙayyadaddun adadi da lokacin aiwatarwa, ko kuma zai dogara ne da manufofin da aka riga aka sanar da tabbacin ci gaba da ayyukan gwamnati.
Sai an saurari jawabin shugaban da takardar manufofin yaƙin neman zaɓen da za a fitar kafin a tabbatar da irin sababbin alƙawuran da ya yi wa Arewa.
