Mutane kan yi tambaya a kan abin da ke haifar da matsalar fitsari mai kumfa. Kafin sanin dalilin, ya kamata fahimci yadda fitsarin yake:
Fitsari ya ƙunshi wasu ƴan ƙananan tarkacen ƙazanta, waɗanda Ƙoda (kidney) ke tacewa; sannan ta fitar da su daga cikin jini sakamakon ayyukan da jiki ke yi.
Ƙananan tarkacen ƙazantar da ke cikin fitsarin lafiyayen mutum sun haɗa da:
1- Ruwa kashi 95 cikin 100.
2- Sinadarin ‘urea’ 9.3 g/l.
3- Sinadarin ‘chloride’ 1.87 g/L.
4- Sinadarin ‘sodium’ 1.17 g/L.
5. Sinadarin ‘potassium’ 0.75 g/L.
6. Sinadarin ‘creatinine’ 0.67 g/L.
7. Sinadarin ‘ammonia 30 micromole/L.
8. Tarkace mai launin ruwan ƙwai, wanda ke samuwa ta hanyar lalacewar ƙwayoyin jini (pigmented products of blood breakdown).
Kazalika, idan mutum na da matsalar rashin lafiya; yawan sinadarin da aka lissafa a sama; zai kasance adadinsu ya fi haka ko ƙasa da haka a cikin fitsarinsa. Sannan kuma, za a iya samun ƙarin sinadarai a cikin fitsarin nasa ko kuma yanayin fitsarin ya zama kamar haka:
1- Sinadarin ‘protein’ (proteinuria).
2- Sinadarin ‘glucose’ (sugar).
3- Ƙwayoyin jini (hematuria).
4- Rashin iya yin fitsari mai yawa (oliguria).
5- Yin fitsari mai yawan da ya wuce ƙima (polyuria).
6- Jin zafi lokacin yin fitsari (dysuria).
Abubuwan Da Ke Haddasa Fitsari Mai Kumfa (Causes of foramy urine):
Fitsari mai kumfa ya kasu gida biyu; akwai mai matsala, akwai kuma mara matsala.
Fitsari mara matsala na faruwa ne idan:
1- Mutum ya riƙe fitsarinsa na wani tsawon lokaci ba tare da ya je ya yi ba, alhali kuma ya matse shi.
2- Yayin da mutum ke sakin fitsarinsa yana fita da ƙarfi sosai. Hakan zai sa a ga kamar kumfa na tashi; sakamakon ƙarfin fitar fitsarin.
3- Yin fitsarin a wurin da aka wanke da sinadarin wanki (detergent) ko sabulu (soap) ko kuma sauran sinadarai masu kumfa na wanke banɗaki. Ragowar kumfar sinadarin, idan ya haɗu da fitsari, zai samar da kumfa ta yadda za a ga kamar fitsarin ne ke da kumfar.
4. Ya kasance mutum ba ya shan ruwa sosai (dehydration), akwai yiwuwar fitsarinsa ya zama mai kauri (concentrated).
Hakan zai sa fitsarin nasa ya yi kumfa.
5- Ɗaukar tsawon lokaci ana amfani da wasu magunguna na kashe raɗaɗi ko rage kumburi ko zazzaɓi (non-steroidal and ani-inflammatory drugs), kamar ibuprofen, diclofenac, naproɗen, indomethacin da sauran makamantansu, ya kan sa fitsari ya yi kumfa.
6. Cin abinci mai zaƙi sosai (sugar), ko ‘protein’ zalla ba tare da an sirka shi ba, shi ma ya kan sa fitsari ya yi kumfa sosai.
Fitsari Mai Kumfa Wanda Ke Da Matsala
Wannan na faruwa ne sakamakon:
1- Ciwon siga (diabetes): Idan mutum na da ciwon siga, Ƙodarsa na shan wahala wajen tacewa da kuma hana siga da ‘protein’ ɗin cikin jininsa daga shiga fitsarinsa. Da zarar sun shiga, fitsarinsa zai iya yin kumfa.
2- Ciwon Ƙoda (kidney disease): ko da mutum ba shi da ciwon siga, idan yana da ciwon Ƙoda, shi ma zai iya sa fitsarinsa ya yi kumfa.
3- Cutar mafitsara (urinary tract infection – UTI): Idan mutum yana da wannan cuta, ƙwayoyin cutar za su kasance a cikin fitsarinsa, don haka zai iya yin kumfa.
