Rundunar jami’an musamman da ke yaƙi da haƙar ma’adinai ba bisa ƙa’ida ba ta Hukumar Tsaro ta Farin Kaya ta Nijeriya (NSCDC), wato Mining Marshals, ta musanta cewa jami’anta sun shiga aikin tsaro da ya yi sanadin mutuwar mutane a Jihar Neja.
Rundunar ta ce ba ta da hannu a aikin da aka gudanar a ranar 16 ga Satumba, 2026, a M.I. Wushishi Housing Estate da ke Minna, babban birnin Jihar Neja, inda mutane 37 da ake zargi da haƙar ma’adinai ba bisa ƙa’ida ba suka mutu a hannun jami’an NSCDC.
Kwamandan Mining Marshals, Mataimakin Kwamandan Hukumar Tsaro ta Farin Kaya, John Onoja Attah, ne ya bayyana hakan a cikin wata sanarwa da ya fitar a ranar Asabar.
Attah ya bayyana ikirarin da aka danganta ga dakatar da Kwamandan NSCDC na Jihar Neja, Suberu Aniviye, cewa shi ne ya tura jami’an Mining Marshals zuwa wurin a matsayin ƙarya da kuma bayanin da zai iya yaudarar jama’a.
Rashin jituwar ta kunno kai ne yayin da kwamitin bincike mai zaman kansa ƙarƙashin jagorancin Mai Shari’a Mohammed Mohammed ke ci gaba da binciken musabbabin mutuwar mutanen da kuma rawar da jami’an tsaro suka taka a lamarin.
Aniviye, wanda aka dakatar daga mukaminsa, ya yi zargin cewa ya ziyarci wurin haƙar ma’adinan a ranar 15 ga Satumba kafin ya tura jami’an Mining Marshals zuwa yankin.
Sai dai Attah ya ce wannan bayani bai dace da tsarin umarni da ikon gudanar da ayyukan rundunar ta Mining Marshals ba.
Ya bayyana cewa babu wani jami’in Mining Marshals da aka haɗa da rundunar NSCDC ta kowace jiha, ciki har da Jihar Neja, yana mai cewa ana gudanar da ayyukan rundunar ne daga hedikwatar ƙasa kawai.
Attah ya ce:
“Babu wani jami’in Mining Marshals da aka haɗa da rundunar NSCDC ta Jihar Neja ko kuma ta kowace jiha. Ana gudanar da ayyukan rundunar ne daga hedikwatar ƙasa ƙarƙashin umarni da kulawar Kwamandan-Janar na NSCDC, tare da haɗin gwiwar Ma’aikatar Ma’adinai da Ƙarafa.”
Ya ƙara da cewa babu wani kwamandan NSCDC na jiha da ke da ikon tura jami’an Mining Marshals zuwa wani aiki ba tare da umarnin hukumomin da ke da ikon gudanar da ayyukansu ba.
Kwamandan ya ce Kwamandan-Janar na NSCDC ya sha bayyana a wurare daban-daban cewa Mining Marshals ba su shiga aikin da ya haifar da mutuwar mutanen ba.
Attah ya kuma ce shi kansa, a matsayinsa na kwamandan ayyukan Mining Marshals, bai san da aikin ba sai bayan da labarin faruwar lamarin ya fito fili.
Ya bayyana cewa bayanan ayyukan rundunar sun nuna cewa babu wani jami’in Mining Marshals da aka tura ko ya shiga aikin.
Ya ce: “Bayanan ayyukanmu sun tabbatar da cewa ba a tura wani jami’in Mining Marshals zuwa wannan aiki ba, kuma babu wanda ya shiga cikinsa.”
Attah ya yi gargaɗin cewa bai kamata a danganta rundunar da mutuwar mutanen da ke ƙarƙashin bincike ba tare da sahihan hujjoji ba.
Mining Marshals Sun Kare Ayyukansu
Kwamandan ya kuma kare yadda jami’an rundunar ke gudanar da ayyukansu, yana mai cewa suna aiki bisa ƙa’idojin doka da tanadin Dokar Ma’adinai ta Nijeriya ta shekarar 2007.
Ya ce tun bayan kafa rundunar, jami’anta sun ci gaba da bin ƙa’idojin gudanar da ayyuka da aka tsara musu, kuma a cewarsa, ba a taɓa samun wani rahoton take haƙƙin ɗan Adam da aka tabbatar a ayyukansu a faɗin ƙasar ba.
Ya kuma yi ikirarin cewa babu wata shari’a da ke gaban kotunan Nijeriya da ta shafi take haƙƙin ɗan Adam da aka shigar a kan rundunar.
Attah ya danganta yadda rundunar ke gudanar da ayyukanta ga ƙa’idojin gudanar da aiki da Kwamandan-Janar na NSCDC, Farfesa Ahmed Audi, da Ministan Ma’adinai da Ƙarafa, Dakta Dele Alake, suka samar.
Ya ce rundunar za ta ci gaba da ƙoƙarin tsaftace harkar ma’adinai a Nijeriya, tare da tabbatar da cewa ayyukan da aka ba ta bisa doka ba su samu cikas sakamakon abin da ya kira rahotannin da ba su dace ba.
Kwamandan ya kuma buƙaci kafafen yaɗa labarai da su riƙa tabbatar da sahihancin bayanan da suka shafi ayyukan Mining Marshals ta hanyar tuntuɓar hedikwatar ƙasa ta rundunar.
Ya jaddada muhimmancin yin rahoto cikin taka-tsantsan, musamman idan ana magana kan hukumomin tsaro da zarge-zargen mutuwar mutane a hannunsu.
Ana Ci Gaba Da Binciken Lamarin
Kwamitin bincike ƙarƙashin jagorancin Mai Shari’a Mohammed Mohammed na ci gaba da binciken abin da ya faru a ranar 16 ga Satumba, 2026, a Minna.
Ana sa ran kwamitin zai gano yadda aikin ya gudana, jami’an da suka shiga cikinsa da kuma waɗanda za a iya ɗora wa alhakin lamarin bisa hujjojin da za a gabatar masa.
Mutuwar mutane 37 da ake zargi da haƙar ma’adinai ba bisa ƙa’ida ba a hannun NSCDC ta jawo ce-ce-ku-ce tare da buƙatar gudanar da cikakken bincike domin gano musabbabin mutuwar da kuma tabbatar da adalci.
Sai dai har yanzu ana buƙatar sakamakon bincike domin tabbatar da ainihin abin da ya haddasa mutuwar mutanen da kuma tantance alhakin duk wani jami’in da aka samu da hannu a lamarin.
