A daidai lokacin da ake bikin Ranar Kula da Lafiyar Ƙwaƙwalwa ta Duniya (World Mental Health Day) a ranar Asabar, 10 ga watan Oktoba, 2026, sabon rahoton bincike ya bayyana mawuyacin halin da fannin kiwon lafiya ke ciki a Nijeriya, inda ƙwararrun likitocin ƙwaƙwalwa (psychiatrists) 250 kacal ne ke kula da al’ummar ƙasar da ta haura miliyan 200.
Wannan adadi na nuna cewa likitan dake kula da lafiyar ƙwaƙwalwa guda ɗaya kacal ne yake duba kusan kowane mutane 800,000 zuwa miliyan ɗaya, wanda hakan ya yi ƙasa sosai da ƙa’idar Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO) da ta ba da shawarar aƙalla likita ɗaya ga kowane mutum 10,000.
Binciken ya nuna cewa babban abin da ya ƙara taɓarɓare matsalar shi ne yadda ƙwararrun likitoci da ma’aikatan jinya ke ci gaba da ficewa daga Nijeriya zuwa ƙasashen ƙetare (wato matsalar ‘Japa’), musamman zuwa ƙasashen Birtaniya, da Amurka, da Kanada, domin neman ingantaccen yanayin aiki da albashi mai tsoka.
Wannan ɓarkewar ƙaura ta bar manyan Asibitocin Kula da Lafiyar Ƙwaƙwalwa na Tarayya (Federal Neuropsychiatric Hospitals) da asibitocin koyarwa na jami’o’i cikin matsanancin ƙarancin ma’aikata.
Ƙungiyar Likitocin Ƙwaƙwalwa ta Nijeriya (Association of Psychiatrists in Nigeria – APN) ta bayyana cewa ƙalubalen matsin tattalin arziƙi, da tsadar rayuwa, da rashin aikin yi, da matsalar tsaro, da hauhawar shaye-shayen miyagun ƙwayoyi sun haifar da ƙaruwar matsananciyar damuwa (depression), da cututtukan fargaba (anxiety disorders), da kuma yawaitar yunƙurin kashe kai a tsakanin mutane, musamman matasa.
A kan haka, ƙungiyar da sauran masu ruwa da tsaki a fannin lafiya sun buƙaci Gwamnatin Tarayya da ta hanzarta aiwatar da cikakkun tanade-tanaden Dokar Lafiyar Ƙwaƙwalwa ta Ƙasa (National Mental Health Act), tare da ware kaso na musamman a cikin kasafin kuɗin lafiya domin inganta albashi da walwalar likitoci, da kuma shigar da aikin kula da lafiyar ƙwaƙwalwa a cikin cibiyoyin kiwon lafiya na matakin farko (PHCs) a dukkan ƙananan hukumomin ƙasar.














