Babbar ƙura ta tashi a fagen siyasar Nijeriya biyo bayan fitar da jerin sunayen ƙarshe na ƴan takarar da za su fafata a babban zaɓen 2027 da Hukumar Zaɓe Mai Zaman Kanta ta Ƙasa (INEC) ta yi, inda jam’iyyun siyasa da ƴan takara da dama suka fito suna nuna rashin amincewa da zanga-zangar cire sunayensu ko maye gurbinsu da wasu.
Fitar da jerin sunayen ya haifar da cece-kuce da gagarumar barazana ga tsarin zaɓen da ke tafe, musamman a tsakanin jam’iyyun adawa waɗanda suka bayyana matakin hukumar a matsayin wani yunƙuri na murƙushe ƙarfinsu a akwatin zaɓe.
Manyan Ƙorafe-Ƙorafen Jam’iyyu Da Ƴan Takara:
Zargin Cire Sunayen Halastattu: Ƴan takara da dama sun koka da cewa sun lashe sahihan zaɓukan fidda gwani (primaries) da jam’iyyoyinsu suka gudanar a ƙarƙashin sa idon jami’an INEC, amma sun yi mamakin ganin sunayensu ba sa cikin jerin sunayen ƙarshe da hukumar ta liƙa a shalƙwatar da ke Abuja da kuma ofisoshinta na jihohi.
Maye Gurbin Su Da Wasu: Wasu jam’iyyun sun zargi jami’an hukumar da haɗa baki da wasu ɓangarorin siyasa wajen maye gurbin ainihin ƴan takarar da sunayen mutanen da ba su ma halarci zaɓen fidda gwani ba, lamarin da suka kira take dokar zaɓe da cin amanar dimokuraɗiyya.
Barazanar Garzayawa Kotu: Jam’iyyun da abin ya shafa, ciki har da ADC da ɓangarorin PDP da sauran ƙananan jam’iyyu, sun sanar da aniyarsu ta shigar da ƙararraki a gaban Babban Kotun Tarayya domin neman umarnin tilasta wa INEC mayar da sunayensu a cikin jerin ƴan takara kafin a fara buga takardun kaɗa ƙuri’a.
Matsayar Hukumar Zaɓe Ta INEC: A martaninta, Hukumar Zaɓe ta INEC ta yi watsi da zargin nuna son kai ko haɗa baki, inda ta bayyana cewa aikin tantancewa da fitar da jerin sunayen ƙarshe ya gudana ne bisa tsantsar bin ƙa’idojin Dokar Zaɓe ta 2022 da kuma umarnin kotuna:
Bin Umarnin Kotu: Hukumar ta bayyana cewa a duk inda aka samu canjin suna, hakan ya faru ne sakamakon bin hukunce-hukuncen kotuna daban-daban da aka miƙa mata kafin cikar wa’adin doka.
Kuskuren Jam’iyyu Na Fasaha: INEC ta kuma jaddada cewa wasu jam’iyyun sun gaza shigar da cikakkun bayanan ƴan takararsu yadda ya kamata a dandalin shigar da sunaye ta yanar yanar gizo (INEC Candidate Nomination Portal) kafin ƙarewar wa’adi, wanda hakan ya sa na’ura ta yi watsi da takardunsu kai-tsaye ba tare da katsalandan na ɗan adam ba.
Wannan takun-saƙa na zuwa ne a daidai lokacin da jam’iyyun adawa ke ci gaba da nuna fargaba kan sahihancin babban zaɓen 2027, inda suka buƙaci INEC da ta gaggauta duba kura-kuran da aka tafka domin kauce wa jefa ƙasar cikin rikicin shari’a da ka iya kawo cikas ga tsarin zaɓen.
