Tsohon Mataimakin Shugaban Ƙasa, Atiku Abubakar, ya buƙaci Hukumar Zaɓe Mai Zaman Kanta ta Ƙasa (INEC) ta fito fili ta bayyana dalilan sauye-sauyen da aka ruwaito an yi wa wasu manyan jami’anta, da kuma kamfanonin da za su buga muhimman kayan zaɓen shekarar 2027.
Atiku ya ce dole ne hukumar ta tabbatar wa ƴan Nijeriya cewa tsarin gudanar da zaɓen yana tafiya bisa gaskiya, adalci da bin doka.
A cikin wata sanarwa da Daraktan Yaɗa Labaransa, Phrank Shaibu, ya fitar ranar Asabar, Atiku ya ce rahotannin sauya wasu jami’ai a sashin gudanar da zaɓe na INEC na buƙatar bayanin gaggawar.
Rahotannin sun nuna cewa an mayar da Darakta Isa Magaji Gum daga sashin gudanar da zaɓe zuwa sashin rajistar masu zaɓe, yayin da aka naɗa Oluyemi Titilayo Adeyemi-Showunmi domin jagorantar sashin gudanar da zaɓe. An kuma bayyana Dr Lawrence Bayode a matsayin shugaban sashin fasahar sadarwa da kwamfuta (ICT).
Atiku ya ce sassan gudanar da zaɓe, da rajistar masu zaɓe da fasahar sadarwa suna da matuƙar muhimmanci wajen gudanar da zaɓe, don haka ya kamata INEC ta bayyana ƙa’idojin da ta bi wajen naɗe-naɗe da sauya ma’aikata.
Ya kuma jaddada cewa bai kamata a ɗauki wani jami’i a matsayin wanda ba zai iya yin aikinsa yadda ya kamata ba saboda ƙabila ko asalinsa ba, amma duk wani rahoto da zai iya haifar da shakku kan siyasa na buƙatar sahihin bayani daga hukumar.
Haka kuma, Atiku ya buƙaci INEC ta tabbatar ko ta musanta rahotannin da ke cewa kamfanin Hitech ko wani kamfani mai alaƙa da shi ya samu kwangilar buga muhimman kayan zaɓen 2027. Ya ce bayanan da suka same shi sun nuna yiwuwar ware sama da rabin kayan zaɓen, ciki har da kayan zaɓen shugaban ƙasa, ga wani kamfani da ba a bayyana sunansa ba, wanda ake zargin yana Faransa.
Ya kuma ambaci rahotannin cewa kamfanin Nigerian Security Printing and Minting Plc (NSPMC) zai buga kayan zaɓe na jihohi 15 zuwa 17 kawai, yayin da kamfanoni masu zaman kansu za su kula da sauran jihohin. Atiku ya buƙaci a bayyana sunayen kamfanonin, kuɗin kwangiloli, hanyoyin bayar da su da matakan tsaro da za a bi wajen samarwa, adanawa da jigilar kayan zaɓen.
Ya kuma yi gargaɗin cewa bai kamata a bai wa Hitech ko wani kamfani mai alaƙa da shi kwangilar buga kayan zaɓe masu muhimmanci ba, yana mai danganta damuwarsa da rahotannin alaƙar kasuwanci tsakanin iyalan Chagoury, masu kamfanin Hitech, da iyalan Shugaba Bola Ahmed Tinubu. Atiku ya kuma buƙaci a binciki yadda aka bayar da manyan kwangilolin gwamnati ga Hitech, ciki har da aikin Babbar Hanyar Teku ta Legas zuwa Kalaba (Lagos-Calabar Coastal Highway).
Atiku ya yi kira ga INEC da ta yi amfani da ƙarfin masana’antun buga takardu masu tsaro na cikin gida, tare da tabbatar da cewa ana iya bin diddigin yadda ake sarrafa takardun zaɓe daga lokacin buga su har zuwa isar da su. Ya kuma buƙaci Babban Bankin Nijeriya (CBN) ya bayyana rabon kwangilolin buga manyan takardun kuɗi da matsayin kamfanin NSPMC da ’yan kwangilar ƙasashen waje.
Ya ce jam’iyyar African Democratic Congress (ADC) za ta sa ido kan tsarin, tare da sanar da masu sa ido na cikin gida da na ƙasashen waje duk wani rashin gaskiya, yana mai cewa ’yan Nijeriya ba za su amince da sace musu ƙuri’u ba, kuma za su yi amfani da hanyoyin doka da dimokuraɗiyya wajen kare zaɓensu.
