Tun lokacin da ta fara aikin tattara sabbin bayanan da hukumar leƙen asirin kuɗi ta Nijeriya (NFIU) ke fitarwa wadda ta yi kama da binciken da daraktan FBI na Amurka a lokacin, James Comey, ya gudanar a shekarar 2016 kan sabar kwamfuta masu zaman kansu na Hillary Clinton, ana gab da zaɓen shugaban ƙasar Amurka na shekarar 2016.
Masana da dama sun yi ittifakin cewa wannan bincike ya taimaka wajen samun nasarar Donald Trump.A nan Nijeriya kuwa, Hafsat Bakari, Daraktar NFIU, da alama ta jefa kanta da hukumar da take jagoranta kai tsaye cikin tsakiyar wani fafatawar siyasa da za ta iya yin tasiri wajen kayyade makomar Nijeriya.
Wannan na zuwa ne daidai lokacin da ake shirin fara yaƙin neman zaɓe gadan-gadan, inda ake tsaurara matakan daƙile mu’amaloli masu zargin shakku a cikin tsarin banki da harkokin kuɗi.
A cikin ƴan makonnin da suka gabata, hukumar NFIU ta yi gargaɗin cewa ƴan ta’adda da masu ɗaukar nauyin ayyukan ta’addanci suna ƙara amfani da dandamalin tara kuɗi ta yanar gizo da kafafen sada zumunta da kuma hanyoyin hada-hadar kuɗi na gargajiya domin tara kuɗaɗe. Wannan gargaɗi ne mai muhimmanci kuma mai tayar da hankali. Sai dai yana kuma haifar da wata muhimmiyar tambaya game da sabon tsarin tattalin arzikin siyasar Nijeriya.
Shin yaƙi da ɗaukar nauyin ta’addanci zai iya sa halastaccen tara kuɗi ta yanar gizo ya zama wanda zai sha wahala?Yayin da hukumar ta ce tana mai da hankali ne kan zirga-zirgar kuɗaɗen haram na ƴan ta’adda, masu garkuwa da mutane, masu safarar miyagun ƙwayoyi, masu aikata laifukan intanet da sauran ƙungiyoyin masu aikata laifuka, lokacin da aka fitar da waɗannan sanarwa ba zai iya zama mafi dacewa ba, musamman idan aka yi la’akari da jam’iyyar APC mai mulki.
A cewar shugabar sadarwa ta hukumar NFIU, Aishatu Bantam, binciken NFIU na shekarar 2025 ya nuna cewa an gabatar da rahotannin mu’amaloli masu tayar da hankali guda 42,082, yayin da aka kuma gabatar da rahotannin ayyukan da ake zargi guda 10,513 a cikin shekarar.
Sabunta matakan NFIU na daƙile safarar kuɗaɗen haram da duk wata mu’amala da ta ɗauke mata hankali ba lallai ya zama labari mai daɗi ga ƴan adawa ba. Musamman idan za a yi la’akari da abubuwan siyasar da suka faru a baya-bayan nan, ciki har da yunƙurin farko na hukumar EFCC na daskare asusun Jihar Osun gabanin zaɓen gwamnan jihar na watan da ya gabata.
Abin da ya faru a zaɓen 2023 ya nuna cewa ƴan Nijeriya mazauna ƙasashen waje sun taka muhimmiyar rawa wajen samar da kuɗaɗe da gina kamfen ɗin neman shugabancin ƙasa na jam’iyyar LP.Sun ɗauki alhakkin tara dala miliyan 150 ta hanyar yanar gizo domin Peter Obi.
Wannan adadi ya jawo hankalin jama’a sosai, ko da yake daga baya Obi ya musanta amsar kuɗaɗen.Fasaha ta sauya yadda ƴan Nijeriya za su iya shiga harkokin siyasa ta fuskar kuɗi, ba tare da la’akari da inda suke zaune ba.
Ko da yake ba a yi nufin kamfen ɗin siyasa ba ne a cikin matakan NFIU, lokaci da kuma tsananin gargaɗin da ta yi na iya sanya ƴan Nijeriya mazauna ƙasashen waje da ke shirin ba da gudummawar kuɗi ga kamfen ɗin siyasa su yi tunani sau biyu.
Akwai kuma tarihin da ke nuna cewa kuɗaɗen siyasa kan jawo hankalin hukumomin tsaro. A shekarar 2018, jami’an tsaro sun binciki jirgin sama mai zaman kansa na Atiku Abubakar, wanda a lokacin yake ɗan takarar shugaban ƙasa, bayan dawowarsa daga Dubai.
Lamarin ya haifar da cece-kuce a siyasa, inda jam’iyyarsa ta ƙalubalanci bayanin gwamnati kan abin da ya faru.
Yanzu ga wannan gargaɗin NFIU. Shin ƴan Nijeriya da ke ƙasashen waje za su yi tunani sau biyu kafin su ba da gudummawar kuɗi ga kamfen ɗin siyasa? Shin dandamalin tara kuɗaɗen kamfen daga ƴan ƙasar waje za su fuskanci ƙarin bincike?
Dubban ƙungiyoyin fararen hula da ƙungiyoyin agaji da ayyukan jin ƙai da suna ƙara dogaro da taron yanar gizo da gudummawar kuɗi daga ƙasashen waje.
