Maitar Japan ta sake farfado da karfin sojinta da ta yi amfani da shi wajen kai hare-hare na zalunci a yakin duniya na biyu ta kara fitowa fili bisa take-taken shugabanni da ’yan ra’ayin rikau na kasar.
Shirin kara yawan kasafin kudin tsaron kasar zuwa tiriliyan 8.9 a kasafin kudin 2027 wanda ba a taba gani ba a tarihin kasar, da yawaitar ziyartar wurin bauta na gaggan masu aikata miyagun laifukan yaki na kasar na Yasukuni a tsakanin jagororin kasar, duk shaidu ne da suka fi rana bayyana kan manufar kasar. Tun a shekarar 2025, kasar Sin take ta kokarin nusar da duniya game da muguwar aniyar Japan amma har yanzu da alama al’ummomin kasa da kasa ba su kai ga farkawa daga barcin rafkana kan lamarin ba.
Amma dai zuwa yanzu, ya kamata a farka, musamman idan aka yi waiwaye game da laifukan yakin da Japan ta aikata a lokacin yakin duniya na biyu. Ko duniya ta manta da kisan kiyashin Nanjing da sojojin Japan suka yi a watan Disamban 1937 tare da aikata fyade da wasu munanan laifuka?
Ina batun rukunin soji na 731 wanda hujjojin kotun kasa da kasa da binciken masana suka tabbatar da Japan ta yi amfani da shi wajen yakin amfani da kwayoyin cututtuka tare da gwaje-gwajensu a kan mutane maza da mata yara da manya har ma da jarirai?
Ko an yi biris ne da yadda Japan ta azabtar da fursunonin yaki da yunwa da kisa da sauran nau’ikan azaba musamman bisa misali da fursunonin Australia da Birtaniya 2,500, wanda cibiyar tunawa da tarihin yaki na Australia ta bayyana cewa sojojin kasar guda shida ne kawai suka tsira daga tattaki na tilas tun daga Sandakan zuwa Ranau?
Shin an manta da badalar “comfort women” ne na sojojin Japan wanda aka samu hujja mai kwari daga ita kanta gwamnatin Japan bisa binciken da ta fitar a shekarar 1993 da ya tabbatar da cewa, rundunar sojan kasar tana da hannu wajen kafawa da gudanar da wuraren na cin zarafin mata?
Dukkan wadannan ba zarge-zargen da aka kirkira bayan shekaru ba ne. An gabatar da shaidu da takardu a gaban kotun soji ta kasa da kasa da aka fi sani da “Tokyo Tribunal”, da shari’ar Khabarovsk ta 1949.
Bugu da kari, binciken masana da aka wallafa a mujallar tarihin kiwon lafiya ta Cambridge ya yi nazari kan tarihin gwaje-gwajen kwayoyin cututtuka a kan mutane da kuma laifukan keta haddi a bangaren kiwon lafiya da Japan ta aikata.
Tarihi ba ya bukatar mu dogara da yanayin abin da muke ji a ranmu, takardu, shaidu, da kotunan yaki da binciken masana sun riga sun samar da hujjoji masu karfi kan ta’asar Japan. Abin da ya rage shi ne, al’ummomin kasa da kasa su farka, su sake bitar hujjojin sannan a dauki kwakkwaran matakin da ya dace. (Abdulrazaq Yahuza Jere)
