Ƙaimin da tsohon mataimakin shugaban ƙasa, Atiku Abubakar, ya ƙara wajen sukar gwamnatin Shugaba Bola Ahmed Tinubu ya sake buɗe muhawara kan makomar siyasar Nijeriya. Daga cire tallafin man fetur da sauyin fasalin kasuwar canjin kuɗaɗen ƙasashen waje zuwa aikin Babbar Hanyar Gabar Tekun Legas zuwa Kalaba, Atiku ya mayar da hankali kan manufofin tattalin arziƙi da yadda gwamnatin tarayya ke gudanar da kuɗaɗen jama’a.
Sai dai wannan matsaya tana da fuska biyu: ƙoƙarin yi wa gwamnati hisabi kan manufofinta da kuma neman ƙarfafa matsayinsa a siyasar ƙasa gabanin zaɓen 2027. Waɗannan dalilai na iya tafiya tare, amma abin da zai tabbatar da tasirinsu shi ne ingancin hujjojinsa da kuma irin nasa manufofin da yake gabatarwa.
Tsofaffin Abokan Siyasa, Sababbin Abokan Hamayya
Atiku da Tinubu sun daɗe suna taka rawa a siyasar Nijeriya, kuma sun taɓa kasancewa cikin manyan ‘yan siyasar da suka nemi gina haɗakar adawa. Sai dai zaɓen 2023 ya mayar da su manyan abokan hamayya: Tinubu ya lashe zaɓen shugaban ƙasa a ƙarƙashin APC, yayin da Atiku ya tsaya takara a ƙarƙashin PDP.
Abin lura shi ne cewa saɓaninsu bai ta’allaka ga buƙatar gyaran tattalin arziƙi kaɗai ba, domin shi ma Atikun na da wasu ra’ayoyin sauye-sauye irin na shugaba Tinubu kamar cire tallafin man fetur. Babban bambancin da yake jaddadawa yanzu shi ne yadda aka tsara waɗannan matakai, da lokacin aiwatar da su da kuma rashin isassun hanyoyin rage wa jama’a raɗaɗin sauyin.
Wannan bambanci ya zama ginshiƙin sukar da yake yi wa abin da ake kira Tinubunomics wato tsarin manufofin tattalin arziƙin gwamnatin Tinubu.
Tinubunomics: Gyaran Karaya Mai Radadi Ga Jama’a
Cire tallafin man fetur da sauya tsarin kasuwar canjin kuɗaɗen ƙasashen waje na daga cikin manyan matakan tattalin arziƙin da Tinubu ya ɗauka tun hawansa mulki a watan Mayun 2023.
Gwamnati ta kare waɗannan matakai da cewa za su rage nauyin kashe kuɗaɗen tallafi, inganta tsarin kasuwar canjin kuɗi da samar da yanayin da zai jawo zuba jari. Sai dai aiwatar da su ya zo da tsadar rayuwa, inda ƙarin farashin man fetur ya ƙara kuɗin sufuri da kayayyaki, yayin da sauye-sauyen canjin kuɗi suka ƙara matsin farashin kayayyakin da ake shigowa da su daga ƙasashen waje.
Sukar da Atiku yake na mai da hankali kan gibin da ke tsakanin manufar gyaran tattalin arziƙi da sakamakon da talakawa ke fuskanta. Muhawarar da yake gabatarwa ita ce cewa ko da gyara ya zama dole, dole ne a aiwatar da shi tare da matakan kare masu ƙaramin ƙarfi da kuma tabbatar da cewa ribar da gwamnati ke sa ran samu tana amfanar jama’a.
Duk da haka, matsalolin tattalin arziƙin Nijeriya sun fi manufofin gwamnatin yanzu faɗi. Dogaro da shigo da kayayyaki, matsalolin da hakan ya haifar, da rashin tsaro da ƙarancin ababen more rayuwa sun daɗe suna kawo cikas ga ci gaba. Saboda haka, cikakken nazari yana buƙatar auna tasirin manufofin Tinubu tare da waɗannan matsalolin da suka riga suka wanzu.
Haka kuma, Atiku yana buƙatar bayyana yadda nasa tsarin zai magance matsalolin, musamman yadda zai rage tsadar rayuwa ba tare da sake haifar da matsin tattalin arziƙi ta wata hanya ba.
Aikin Babbar Hanyar Legas zuwa Kalaba
Sukar Atiku kan aikin Babbar Hanyar Gabar Tekun Legas zuwa Kalaba ta mayar da hankali kan buƙatar bayyana ainihin kuɗaɗen aikin, da hanyar da aka bi wajen tsarin bayar da kwangila da kuma batutuwan da suka shafi tasirin aikin ga muhalli.
Waɗannan tambayoyi suna da muhimmanci saboda manyan ayyukan more rayuwa suna buƙatar cikakken bayani ga jama’a da sa ido. Sai dai neman a bayyana bayanan kwangila ba hujja ba ce kai tsaye cewa an aikata ba daidai ba. Duk wani zargi yana buƙatar takardu da hujjoji masu inganci kafin a ɗauke shi a matsayin tabbataccen abu.
A siyasance, wannan batu yana ba Atiku damar jaddada muhimmancin riƙon amana. Amma sahihancin matsayinsa zai fi ƙarfi idan ya nuna cewa ƙa’idojin gaskiya da yake buƙata za su shafi dukkan gwamnatoci ba tare da nuna bambanci ba.
Raunin Adawa Da Lissafin 2027
Rikice-rikicen cikin gida a PDP da sauran jam’iyyun adawa sun rage musu damar gabatar da matsaya guda kan manufofin gwamnati. A irin wannan yanayi, Atiku na iya ƙarfafa matsayinsa ta hanyar ci gaba da shiga muhawarar ƙasa da kuma mayar da hankali kan batutuwan da ke shafar rayuwar jama’a.
Haka kuma, matsalolin tsaro da tattalin arziƙi a Arewacin Nijeriya za su kasance muhimman batutuwa a lissafin zaɓen 2027. Atiku na iya amfani da su wajen jaddada damuwar jama’a, amma ba za a ɗauka cewa dukkan masu zaɓe a Arewa suna da ra’ayi guda ko kuma za su goyi bayansa kai tsaye ba.
Domin mayar da wannan damuwa zuwa goyon bayan siyasa, zai buƙaci gabatar da tsare-tsare masu bayyana yadda zai inganta tsaro, da samar da ayyukan yi da rage tsadar rayuwa. Sauran ‘yan siyasa ma suna da damar yin irin wannan bayanai, kuma masu zaɓe za su iya tantance su bisa ingancin shirye-shiryensu da tarihin ayyukansu.
Kiran Tinubu da “Bola”: Salon Siyasa Mai Ma’ana Biyu
A wasu jawabansa, Atiku ya yi amfani da sunan farko na shugaban ƙasa, “Bola”, maimakon wasu laƙabban girmamawa. Wannan ya haifar da muhawara kan ko salon yana nuna ƙarfin hali wajen ƙalubalantar shugabanci ko kuma rashin girmama ga ofishin shugaban ƙasa.
Masu goyon bayan Atiku na iya kallon wannan a matsayin hanyar jaddada cewa bai kamata mukamin shugaban ƙasa ya zama kariya daga tambayoyi masu tsauri ba. Masu sukar salon kuwa na iya ganin cewa ana iya ƙalubalantar manufofin gwamnati da hujjoji masu ƙarfi ba tare da rage girmama muƙami ba.
Muhimmancin wannan salon magana ya dogara da ko yana taimakawa wajen fayyace batutuwan da ake muhawara a kansu, ko kuma yana karkatar da hankali zuwa rikicin lafazi maimakon ainihin matsalolin ƙasa.
Yaƙin Neman Mulki Ko Adawa?
Ba zai yiwu a ware sukar Atiku daga siyasar 2027 gaba ɗaya ba. A matsayinsa na tsohon mataimakin shugaban ƙasa kuma ɗan takarar shugaban ƙasa a zaɓukan baya, yana da muradin ci gaba da kasancewa cikin muhawarar ƙasa. Amma wannan ba ya nufin cewa dukkan sukar da yake yi ba ta da tushe; kamar yadda kasancewarsa ɗan adawa ba ya tabbatar da cewa dukkan shawarwarinsa za su yi aiki.
Abin da zai bambanta sukar da ta shafi neman mulki kawai da adawa mai amfani shi ne ingancin hujjoji da kuma bayyana wani cikakken madadin tsarin da ya soka. Idan Atiku zai iya bayyana yadda zai gudanar da gyaran tattalin arziƙi, ya kare masu ƙaramin ƙarfi da tabbatar da gaskiya wajen kashe kuɗaɗen jama’a, zai ba masu zaɓe damar tantance shi bisa manufofi maimakon kalamai kawai.
A nasa ɓangaren, gwamnatin Tinubu tana da alhakin bayyana sakamakon manufofinta da yadda take magance matsin da jama’a ke fuskanta. Nasarar manufofin gwamnati ba za ta dogara da yadda take mayar da martani ga ‘yan adawa ba, sai dai da irin tasirin da suke yi a aikace a rayuwar al’umma.
Ƙara kaimin da Atiku yayi wajen sukar Shugaba Tinubu na iya haɗa damuwarsa kan tattalin arziƙi da ƙoƙarin ƙarfafa matsayinsa gabanin zaɓen 2027. Amma ba yawan sukar gwamnati ba ne zai tabbatar da nasararsa; abin da zai fi muhimmanci shi ne ko zai iya gabatar da shirin da zai magance matsalolin da yake adawa akansu.
Haka kuma, gwamnatin Tinubu za ta fuskanci hukuncin jama’a bisa sakamakon manufofinta, musamman ko za su taimaka wajen rage tsadar rayuwa da inganta walwalar al’umma.
A ƙarshe, muhawarar Atiku da Tinubu ta wuce takarar shugabanci tsakanin mutane biyu. Amma zata kasance tamkar wani gwaji kan ko siyasar Nijeriya za ta iya komawa hamayya (gasa) mai ma’ana kan manufofi, da riƙon amana da ingancin shugabanci inda masu zaɓe za su auna kowane ɓangare bisa hujjoji da sakamakon ayyukansa.
