Baya ga yawan mutanen da ake kamawa da gurfanarwa a gaba kotu da kuma kwace miyagun kwayoyi, yana da wuya a iya auna nasarar da shugaban hukumar yaki da sha da safarar miyagun kwayoyi ta kasa (NDLEA), Mohammed Marwa, ya samu wajen yaki da miyagun kwayoyi a Nijeriya.
Cikakken bincike da bayanai sun tabbatar da cewa miyagun kwayoyi da ke yawo a kasa nan ba su da yawa idan aka kwatanta rukunin mutane da yankin da miyagun kwayoyi suka fi shafa.
Rashin tsaro da ke addabar kasar nan an danganta shi da ayyukan ma’adinai, talauci, ta’addanci, canjin yanayi da kuma takaddama a tsakanin manoma da makiyayi.
Dangantaka da kasuwancin miyagun kwayoyi, duk da haka ba a ba ta kulawar da ta dace. Ta’ammuli da miyagun kwayoyi da safarar miyagun kwayoyi na taka muhimmiyar rawa a manufofin kan yadda za a warware matsalolin tsaro na kasar nan.
A duk duniya, haramtacciyar kasuwancin miyagun kwayoyi na tafiyar da hanyar sadarwa da ta shafi nahiyoyi biyar, yana samar da biliyoyin daloli a matsayin kudaden shiga kuma yana hallaka rayukan miliyoyin mutane.
Mafi yawan masu ta’ammuli da miyagun kwayoyi na yankin Arewacin Amurka da Turai. Amma a Nijeriya, kamar sauran kasashen Yammacin Afirka, tana kara zama wurin kasuwaci har ma da masu ta’ammuli da miyagun kwayoyi, wanda hakan ke kara haddasa tashin hankali da rashin tsaro.
Ofishin Majalisar Dinkin Duniya da ke yaki da miyagun kwayoyi da laifuka ya kiyasta cewa tan 50 na hotar Iblis daga kudancin Amurka yake fitowa, musamman kasar Colombiya, wanda ake safarar shi zuwa Yammacin Afirka a kowace shekara.
Amma a sabon bincike, an kwato kusan tan 31 na hotar Iblis daga wata jirgi a bakin tekun Yammacin Afirka.
Sai dai NDLEA tana ganin babu shaidar cewa manyan masu safarar miyagun kwayoyi na Kudancin Amurka suna aiki yanzu a Nijeriya, amma ta amincewa cewa wasu na iya kokarin samun wasu miyagun kwayoyi hanyar abokan hulda na cikin gida.
Shugaban hukumar NDLEA, ya fusata da wadannan matakan. Hukumar ta bayar da rahoto a cikin ‘yan makonnin da suka gabata game da rushewar tsarin hadin gwiwar mutanen, kafin lamarin ya ta’azzara.
An tarwatsa dakunan sarrafa kwayar methamphetamine guda biyu a cikin dazuzzukan jihohin Ogun da Oyo, in ji mai magana da yawun hukumar NDLEA, Femi Babafemi.
Abin da yake bayyana a matsayin sabon abu shi ne, har da ‘yan kasar Medico a cikin wadada aka kama a dakunan sarrafa miyagun kwayoyi. An kama su tare da manyan dillalan miyagun kwayoyi da ke Nijeriya.
Da yawa ‘yan Nijeriya na son karin bayani game da wadannan baki da ke kafa dakunan sarrafa miyagun kwayoyi a kasar, ko za a gurfanar da su a kotu ko kuma a ba su damar komawa kasashensu lafiya.
NDLEA ta ce tana da cibiyar sadarwa ta duniya na abokan hulda da abokan aiki inda ake raba bayanan sirri akai-akai kan motsin mutanen.
Babafemi yana yawan cewa NDLEA na aiki tare da mafi yawancin manyan hukumomin tsaro na duniya, musamman takwarorinsu na Amurka, Birtaniya, Kanada, Faransa, Jamus, Brazil, Indiya, Saudiyya, Switzerland, Girka, Afirka ta Kudu, Gambiya da Ghana.
Amma yadda wasu daga cikin ‘yan Medican da aka kama kwanan nan suna sarrafa da miyagun kwayoyi tare da safararsu suka shigo Nijeriya har yanzu ba a bayyana ba. NDLEA na cewa suna samun taimako mai yawa daga ofisoshin jakadancin Nijeriya a kasashen waje.
Amma a bayyane yake ana son jami’an NDLEA su kasance wakilan kasar a wasu daga kasashen waje, musamman a kasashen da ake sarrafa miyagun kwayoyi, kamar yadda wasu kasashe suke da jami’an wakilansu a Nijeriya.
