ADVERTISEMENT
  • English
  • Business News
Friday, October 23, 2026
Leadership Hausa
Read English News
  • Gida
  • LabaraiZafi
    • Kananan Labarai
    • Daga Kasar Sin
    • Dausayin Musulunci
    • Tambarin Dimokuradiyya
    • Manyan Labarai
    • Ado Da Kwalliya
    • Bakon Marubuci
  • Wasanni
  • Siyasa
  • Labaran Kasuwanci
  • Daga Birnin Sin
  • Nishadi
  • Ra’ayi Riga
  • Taskira
  • Al’ajabi
  • Al’adu
No Result
View All Result
  • Gida
  • LabaraiZafi
    • Kananan Labarai
    • Daga Kasar Sin
    • Dausayin Musulunci
    • Tambarin Dimokuradiyya
    • Manyan Labarai
    • Ado Da Kwalliya
    • Bakon Marubuci
  • Wasanni
  • Siyasa
  • Labaran Kasuwanci
  • Daga Birnin Sin
  • Nishadi
  • Ra’ayi Riga
  • Taskira
  • Al’ajabi
  • Al’adu
No Result
View All Result
Leadership Hausa
No Result
View All Result

Gwamna Dauda Lawal A Shekara 61:Shugaban Da Ke Gudanar Da Mulki Bisa Kyakkyawar Manufa

by Sulaiman Bala Idris
2 months ago
Dauda

Da a ce an tambaye ni, shin Dauda Lawal din da na sani shekaru biyar da suka gabata shi ne wannan Dauda Lawal na yau? Babu shakka, da babban harafi zan ce: A’A.

Lokacin da Dauda Lawal ya cika shekaru 55 a shekarar 2020, na rubuta wata kasidar yabo mai taken “The Dauda Lawal I Know” — wato “Dauda Lawal Din Da Na Sani.” A wancan lokacin, na bayyana shi a matsayin mutum mai zurfin fahimtar yadda huldar mutane ke tsara rayuwar al’umma; tsohon ma’aikacin banki ne da ya kai kololuwar sana’arsa, ya yi ritaya yana neman rayuwa mai natsuwa da sirri, kamar yadda Hausawa kan ce, “ba hayaniya.”

Amma kaddara ta kawo wani sabon babi.

ADVERTISEMENT

A shekarar 2021, duk da irin yakin neman bata masa suna da aka yi, Dauda Lawal ya amsa kiran al’ummar Zamfara da ke cikin mawuyacin hali. Kukan nasu shi ne: “Dauda, ka taimake mu.”

A lokacin da nake kallon Dauda Lawal na shekarun 2018 zuwa 2023, na san shi ne mutum mai kallon al’amuran al’umma daga matakin daidaikun mutane; yana fahimtar yadda huldar yau da kullum tsakanin mutane ke haifar da abin da al’umma take dauka a matsayin gaskiya. Wannan fahimta ba abin mamaki ba ce idan aka yi la’akari da doguwar gogewarsa a harkar banki, inda ya kai matsayin da ya yi fice a sana’arsa.

LABARAI MASU NASABA

Shekaru 6 Bayan Zanga-zangar #EndSARS: Abubuwa 8 Da Suka Girgiza Nijeriya

Bankin Duniya Da IMF Sun Yi Gargaɗi Kan Barazanar AI Na Rasa Ayyukan Yi A Nijeriya

Amma tun daga ranar 29 ga Mayun 2023, na fara ganin wani sabon Dauda Lawal gaba daya.

Da ba don ilimin da ya samu a Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ba, da zan yi zaton cewa ya yi karatun ilimin zamantakewa kai tsaye ne wajen manyan malaman fannin, kamar Auguste Comte, Herbert Spencer da Emile Durkheim, har ma da malaman zamani da suka zurfafa nazarin yadda tsarin al’umma ke aiki.

A cikin shekaru ukun da muka yi a gwamnati, yayin da Dauda Lawal ke jagorantar Jihar Zamfara, na ga yadda yake tafiyar da mulki ba tare da gaggawa ko hayaniya ba, sai dai cikin tsari, natsuwa da mayar da hankali kan sakamakon da ake son cimmawa.

A gare ni, wannan shi ne Functionalism — wata muhimmiyar ka’ida a ilimin zamantakewa — tana bayyana kanta a aikace.

Na ga gwamna wanda ya fahimci tunanin Auguste Comte cewa al’umma ba tarin mutane ne kawai ba, face wata halitta ce mai hadin gwiwar sassa daban-daban. Tsaro, ilimi, lafiya, tattalin arziki da sauran cibiyoyi duk suna da alaka da juna; kowanne yana da rawar da yake takawa wajen tabbatar da tsarin al’umma ya ci gaba da tafiya yadda ya kamata, kamar yadda gabobin jiki ke aiki tare domin rayuwa ta dore.

Mutum na iya yin jayayya da ni, amma abin da na gani shi ne gwamna da ya fahimci abin da Comte ya kira “Positibe Philosophy” — wato dogaro da hujjoji, bayanan zahiri da lura da abubuwan da ke faruwa wajen fahimtar matsalolin al’umma da kuma nemo hanyoyin magance su, maimakon dogaro da zato ko hasashe kawai.

Kuma Dauda ya yi amfani da wannan fahimta wajen gudanar da jihar.

Misali mafi bayyana shi ne yadda Kudaden Shigar Cikin Gida (IGR) na Zamfara suka tashi daga kusan Naira miliyan 90 a wata zuwa sama da Naira biliyan biyar a wata.

Wata rana, dole ne na je dakin karatun Gwamna Dauda na binciki littattafansa domin sanin cewa: shin yana da littafin Emile Durkheim mai suna Rules of Sociological Method da kuma Sociological Theory na George Ritzer ne?

Na shafe shekaru ina nazarin ra’ayoyin Talcott Parsons, kuma idan na kalli salon jagorancin Dauda, ina ganin yadda ka’idar Structural Functionalism ta bayyana a aikace, musamman abin da Parsons ya kira AGIL Scheme.

A fahimtar Parsons, domin al’umma ta ci gaba da wanzuwa, dole ne tsarin mulkinta da cibiyoyinta su iya yin abubuwa hudu: daidaita kansu da yanayin da suke ciki, cimma manufofin da aka sanya, tabbatar da hadin kai, da kuma kare tare da sabunta muhimman dabi’u da ka’idojin da al’umma ta ginu a kansu.

Dauda Lawal ya nuna wadannan abubuwa a salon da yake tafiyar da Zamfara.

Na farko, daidaitawa da yanayi.

A wajen Dauda, wannan ya fara ne da fahimtar cewa Zamfara na bukatar taimakon masu bayar da tallafin ci gaba na kasashen waje, musamman saboda an daina amincewa da jihar a baya sakamakon matsalolin rashin gaskiya da bayyana yadda ake tafiyar da harkokin gwamnati.

Daga cikin wadanda aka sake jawo hankalinsu akwai Bankin Duniya. Dauda ya tuntube su, ya samar da yanayin da zai sa su sake yarda da jihar, kuma aka dawo da wasu ayyukan ci gaba tare da tallafa musu.

Na biyu, cimma manufofi.

Ga Dauda, shugabanci ba wai zama a ofis da jiran abubuwa su faru ba ne. Yana nufin sanin abin da gwamnati take son cimmawa tun daga farko, sannan a tsara yadda ma’aikatu da hukumomi za su hada kai wajen cimma wadannan manufofi.

Na uku, hadin kai.

Gwamnati ba za ta iya yin aiki yadda ya kamata ba idan kowanne sashe yana tafiya da kansa. Saboda haka, Dauda yana kokarin tabbatar da cewa ma’aikatu da hukumomi suna aiki tare, ana warware sabani, kuma ana tafiyar da gwamnati a matsayin tsari guda.

Na hudu, kare muhimman manufofi da dabi’u.

A nan ne na fi ganin fahimtar Dauda game da abin da Parsons ya kira Latency. Gwamnatinsa ta ginu ne a kan manufar ceto Zamfara da sake gina ta. Saboda haka, ba wai ana gudanar da ayyukan gwamnati ne kawai ba; ana kuma kokarin tabbatar da cewa wannan manufa ta ci gaba da zama tushen duk abin da gwamnati take yi.

Ina fatan zan iya rubuta abubuwa da yawa fiye da haka. Amma, in Allah Ya yarda, a shekaru masu zuwa, duk ranar 2 ga Satumba, zan sake komawa kan wasu abubuwan da ban samu damar bayyana su a baya ba, domin girmama mutumin da a yau ba na kallonsa a matsayin shugaba ko mai gida kawai ba, ina kallonsa a matsayin uba.

Barka da cika shekaru 61 da haihuwa, Gwamna Dauda Lawal.

Jagorancinka ya sauya alkiblar Jihar Zamfara, ya kuma taimaka wajen sauya mummunan labarin da aka dade ana yadawa game da jihar.

Dauda
Sulaiman Bala Idris
+ postsBio
  • Sulaiman Bala Idris
    https://hausa.leadership.ng/author/sulaiman-bala-idris/
    ‘Symbolic Interactionism’:Sabuwar Makaranta A Kimiyyar Zamantakewa
  • Sulaiman Bala Idris
    https://hausa.leadership.ng/author/sulaiman-bala-idris/
    Hayaniya ‘Yar Facebook!
  • Sulaiman Bala Idris
    https://hausa.leadership.ng/author/sulaiman-bala-idris/
    Mummunan Zato
  • Sulaiman Bala Idris
    https://hausa.leadership.ng/author/sulaiman-bala-idris/
    Me Ake Nufi Da Ado? 

MASU ALAKA

Shekaru 6 Bayan Zanga-zangar #EndSARS: Abubuwa 8 Da Suka Girgiza Nijeriya
Rahotonni

Shekaru 6 Bayan Zanga-zangar #EndSARS: Abubuwa 8 Da Suka Girgiza Nijeriya

October 20, 2026
Bankin Duniya Da IMF Sun Yi Gargaɗi Kan Barazanar AI Na Rasa Ayyukan Yi A Nijeriya
Rahotonni

Bankin Duniya Da IMF Sun Yi Gargaɗi Kan Barazanar AI Na Rasa Ayyukan Yi A Nijeriya

October 13, 2026
Za A Ci ’Yan Siyasa Masu Kalaman Ɓatanci Tarar Miliyan 10 Da Ɗaurin Watanni 12 — INEC
Rahotonni

Jam’iyyu Da Ƴan Takara Sun Yi Wa INEC Bore Kan Cire Sunayensu Daga Takara

October 12, 2026
Next Post
An Bude Baje Kolin Masana’antun Al’adu Da Na Bude Ido Na Kasar Sin Na Shekarar 2026

An Bude Baje Kolin Masana’antun Al’adu Da Na Bude Ido Na Kasar Sin Na Shekarar 2026

LABARAI MASU NASABA

NLC Ta Gabatar Da Buƙatu 6 Tare Da Barazanar Yajin Aiki A Nijeriya Baki Ɗaya

NLC Ta Gabatar Da Buƙatu 6 Tare Da Barazanar Yajin Aiki A Nijeriya Baki Ɗaya

October 23, 2026
Jama’ar Gari Sun Kashe ’Yan Bindiga Sama Da 30 A Wani Gumurzu A Zamfara

Jama’ar Gari Sun Kashe ’Yan Bindiga Sama Da 30 A Wani Gumurzu A Zamfara

October 23, 2026
Sin Da Afirka Abokan Tafiya Ne Wajen Inganta Tsarin Jagorancin Duniya

Sin Da Afirka Abokan Tafiya Ne Wajen Inganta Tsarin Jagorancin Duniya

October 23, 2026

Shugabar Jaridar LEADERSHIP Ta Halarci Bikin Aza Harsashin Cibiyar Ƙirƙire-Ƙirƙire Tare Da Remi Tinubu A Abuja

October 23, 2026
Yaƙin Neman Zaɓe: ’Yansanda Sun Hana Manyan Motoci Shiga Kaduna Gabanin Ziyarar Tinubu

Yaƙin Neman Zaɓe: ’Yansanda Sun Hana Manyan Motoci Shiga Kaduna Gabanin Ziyarar Tinubu

October 23, 2026
An Kai Hare-Haren Makamai Masu Linzami Birnin Riyadh

An Kai Hare-Haren Makamai Masu Linzami Birnin Riyadh

October 23, 2026
Kakakin Majalisar Nasarawa Ya Raba Naira Miliyan 6 da Atamfofi 1,100 a Taron APC

Kakakin Majalisar Nasarawa Ya Raba Naira Miliyan 6 da Atamfofi 1,100 a Taron APC

October 23, 2026
Kamfanin Simintin Dangote Ya Ware Miliyoyi Don Tallafawa Karatun Al’ummar Gboko

Kamfanin Simintin Dangote Ya Ware Miliyoyi Don Tallafawa Karatun Al’ummar Gboko

October 23, 2026
Sanata Abdul’aziz Yari Ya Ziyarci Sarkin Zazzau

Sanata Abdul’aziz Yari Ya Ziyarci Sarkin Zazzau

October 23, 2026
Zancen Tsige Wani Malami Don Ya Yi Kamfen Wa Tinubu Wasan Kwaikwayo Ne – Sheikh Disina

Zancen Tsige Wani Malami Don Ya Yi Kamfen Wa Tinubu Wasan Kwaikwayo Ne – Sheikh Disina

October 23, 2026

© 2025 Leadership Media Group - All Right Reserved.

No Result
View All Result
  • Gida
  • Labarai
    • Manyan Labarai
    • Kananan Labarai
    • Masarautu
    • Bakon Marubuci
    • Dausayin Musulunci
    • Daga Kasar Sin
    • Nishadi
    • Noma Da Kiwo
    • Sana’a Sa’a
    • Tambarin Dimokuradiyya
    • Taskira
    • Daga Birnin Sin
    • Ado Da Kwalliya
  • Siyasa
  • Wasanni
  • Al’adu
  • Al’ajabi
  • Labaran Kasuwanci
  • Karanta cikin Turanci

© 2025 Leadership Media Group - All Right Reserved.