A yawancin kauyukan Nijeriya, ba a fara haihuwa a gadon asibiti, ana fara haihuwa ce a cikin daki a cikin iyali, inda wata tsohuwa za ta zauna da mai mai nakuda, tare da magungunan gargajiya, addu’o’i, da kuma gogewa ta tsawon shekaru.
Wadannan mata da ake kira ungozoma na gargajiya wato (Traditional Birth Attendants –TBAs) suna da muhimmiyar rawa wajen kula da mata masu juna biyu a yankunan karkara. Duk da bunkasar asibitoci da kiwon lafiya na zamani, har yanzu suna taimakawa wajen haihuwa a sassa da dama na kasar, musamman a wuraren da: asibitoci suke nesa, kudin jinya ya yi tsada, ko kuma al’adu ba sa goyon bayan zuwa asibiti, wasu lokuta kuma babu asibitin ma gaba daya.
Hakikanin da ke boye a baya
Duk da kwarewarsu, akwai wasu matsaloli masu zurfi: tsarin kiwon lafiya bai isa ga kowa ba, mata masu juna biyu a karkara na cikin hadari, ana yanke shawara tsakanin iya biyan kudi da kuma rayuwa
Rawar da Ungozoma ke takawa
A Nijeriya, unguzomomin gargajiya sun dade suna aiki tun zamanin da, suna: zaune cikin rashin tsarin kiwon lafiya, taimaka wa mata da jarirai a wuraren da ba su da isasshen kulawar asibiti, ba da taimako inda ba a iya samun jinya mai tsada.
Duk da cewa suna taka muhimmiyar rawa, lamarin haihuwa a hannunsu yana nuna kalubalen da tsarin kiwon lafiya ke fuskanta wajen kai wa ga mafi rauni a al’umma—musamman mata masu juna biyu a yankunan karkara.
Rahoton NDHS da labarin ungozoma a Maiduguri
A cewar Hukumar Binciken Lafiyar Jama’a da Tsarin Iyali ta Kasa (NDHS) na shekarar 2024, kashi 46 cikin 100 ne kacal na haihuwa a Nijeriya ake samun kulawar likitoci, ma’aikatan jinya ko ungozoma masu horo.
Labarin Ya’Amarja Maduganari
Wata mata mai shekaru 58, Ya’Amarja Maduganari, wadda kwararriya ce a aikin ungozoma ta gargajiya, ta shafe kusan shekaru 25 tana taimaka wa mata masu haihuwa a yankunan Maiduguri.
Yadda ta fara aikin
Ta bayyana cewa ta fara aikin ne fiye da shekaru 20 da suka wuce, bayan wani abin da ya faru da ‘yar uwarta a shekara ta 2005.
Ta ce: wani dare ‘yar uwarta Fatima ta shiga nakuda a tsakiyar dare, babu ma’aikaciyar jinya ko kwararriyar ungozoma a kusa. Ita ta taimaka mata har ta haihu lafiya lau.
Bayan wannan nasara: makwabta suka fara kiran ta duk lokacin da mata ke nakuda, hakan ya sa ta ci gaba da aikin ungozoma har tsawon shekaru 20
Labarin Ya’Amarja yana nuna irin muhimmiyar rawar da ungozomomin gargajiya ke takawa a Nijeriya, musamman a yankunan da karancin asibiti da kwararrun ma’aikatan lafiya ke kalubalantar tsarin kiwon lafiya.
“Gaskiya yanzu mun kai matakin da yawancin mata masu juna biyu a yankinmu, idan lokacin nakuda ya yi, ko da dare ne ko rana, suna fi son haihuwa a gida maimakon zuwa asibiti,” in ji ta.
A cewarta, duk da cewa wasu mata suna haihuwa a gida, tana ba su shawara da su je cibiyar lafiya domin a duba su bayan haihuwa, don guje wa matsalolin da ba a zata ba.
Ta kuma bayyana cewa, ko da yake ba ta samu horo na hukuma kan aikin haihuwa ba, ta taba zuwa wajen wata kwararriyar ma’aikaciyar lafiya da ta koya mata wasu muhimman abubuwa na taimakon haihuwa, domin kada ta dogara kacokan da ilimin gargajiya da ta koya tsawon shekaru.
Ya’Amarja ta ce tana kuma ba mata masu juna biyu kulawar juna biyu (ante-natal) duk da cewa ba ta da takardar shaidar horo ta hukuma.
Duk da cewa ana neman ta har ma fiye da unguwar da take zaune a Maduganari, ta ce ba ta da takamaiman kudin da take karba.
“Na kan karbi duk abin da aka ba ni, domin taimaka wa mace ta haifi jariri zuwa duniya abin albarka ne,” in ji ta.
Ta kuma ce ba ta amfani da magungunan gargajiya ko ganye. A maimakon haka, duk lokacin da aka kira ta ta taimaka wa mace mai nakuda, tana karanta wasu ayoyin Alkur’ani a cikin ruwa sannan ta ba mace ta sha.
Ta ce: “Kuma hakan yana taimaka wa mata su haihu cikin dan gajeren lokaci.”
’Amarja ta kara da cewa a tsawon fiye da shekaru 20 da ta yi tana wannan aiki, ta taba fuskantar haihuwar da jariri ya mutu ko kuma rashin nasara sau biyu kacal.
A irin lokutan da mata suka fuskanci matsala bayan haihuwa, musamman zubar jini mai yawa (haemorrhage), ta ce tana gaggauta tura su asibiti domin samun kulawar likitoci cikin hanzari.
Ta ce: “A wasu lokuta idan uwa ta fara zubar da jini bayan haihuwa, nan take nake gaya wa iyalanta su kai ta asibiti domin a ba ta kulawar gaggawa.”
Malama Ya’Amarja ta kuma bayyana cewa a wani lokaci da ya wuce, su ma sun kafa kungiya domin tsaftace aikin ungozomomin gargajiya (TBAs), da nufin guje wa aikin bogi da wasu ke yi domin neman kudi kawai.
Ta ce: “Mu kan zama masu ba da jagoranci domin tabbatar da cewa mata da ake kula da su suna cikin aminci kafin haihuwa da bayan haihuwa.”
Ta kuma roki Gwamnatin Jihar Borno da ta tallafa musu ta hanyar ba su horo kan asalin aikin ungozoma da kuma kayan aikin haihuwa.
“Ina samun magani a mafarki”
A wani labari makamancin haka a Uyo, babban birnin Jihar Akwa Ibom, wata ungozoma mai suna Ms Ekomobong John ta ce tana ganin aikinta a matsayin baiwa daga Allah.
Ta bayyana cewa tana amfani da ganye da magungunan gargajiya wajen taimaka wa mata masu juna biyu su haihu lafiya. Ta kuma ce wani bangare na magungunanta da shawarwarin da take bi tana samun su ne ta hanyar mafarki.
Ekomobong, wadda ke cikin shekarunta talatin, kuma ke kula da cibiyar haihuwa ta gargajiya a gaban Ifa Ikot Okpon Health Centre a Uyo, ta ce tana jin dadin aikinta saboda tana ganin sa a matsayin aikin ceton rayuka.
Ta kara da cewa ta koyi aikin ne a garin Port Harcourt, sannan ta koma gida don taimaka wa mahaifiyarta wadda ta kafa cibiyar ungozoma ta gargajiya tun farko.
“Wannan aikin ba mummuna ba ne; yana ceton rayuka. Akwai wasu lokuta da asibitoci ba sa iya kula da wasu lamura, kuma su kan tura su gare mu a nan, domin ba dukkan matsalolin mata masu juna biyu ne ke bukatar magani ba. Akwai lokuta da ake amfani da ganye da magungunan gargajiya domin kare lafiyar jariri,” in ji ta.
Ta kara da cewa: “Ina son aikin da Allah Ya ba ni. Ina ba wasu mata ganyen da suke amfani da shi a matsayin maganin laushi (ladatibe). Yana taimaka wa jariri ya sauka cikin sauki. Akwai lokutan da mata masu juna biyu suna zuwa asibiti ana ba su magani; mu ma a nan muna da namu irin maganin.”
Ta ce ganyen yana taimaka wa mace ta haihu cikin sauki ba tare da matsala ba, tana mai cewa “ganyen da nake amfani da shi baiwa ce daga Allah.”
Abin mamaki, duk da cewa cibiyar haihuwarta tana kusa da asibitin gwamnati, mata masu juna biyu da dama har yanzu suna zuwa wajenta domin a taimaka musu.
Sai dai ta ce a ‘yan kwanakin nan harkarta ba ta dan tsaya, domin ta shafe watanni biyu ba tare da ta karbi haihuwa ba.
Ta kuma ce kudin da take karba ba su da yawa, kuma ba ta taba fuskantar matsala mai tsanani ba, domin idan akwai lamari mai wahala tana tura su asibiti ko kuma ana yi musu addu’a.
“Muna da mata da yawa da ke zuwa gare mu. Kudinmu ba su da yawa, muna karbar abin da ya dace kawai domin burinmu shi ne ceto rayuka ba komai ba,” in ji ta.
Ta ce har yanzu ba ta taba fuskantar wata babbar matsala ba wajen haihuwa, kuma babu wata uwa ko jariri da ya taba rasuwa a hannunta. Ta kuma ce a wasu lokuta idan haihuwa ta yi wahala, sukan yi addu’a.
Sai dai ta bayyana cewa a wani lokaci ta taba tura mace mai juna biyu zuwa asibiti saboda ta riga ta samu allurai daga wata cibiyar haihuwa da ta turo ta gare su.
Ta kara da cewa bayan haihuwa, su kan tura mata zuwa asibiti domin samun kulawar bayan haihuwa (postnatal care).
Ekomobong ta kuma ce ba ta da niyyar barin wannan sana’a, tana mai cewa tana aiki cikakken lokaci a wannan fanni.
“Wannan aikin yana da kyau. Kuma ba ni da niyyar barinsa domin ba na so wata mace da ta zo nan ta rasa danta ko rayuwarta saboda rashina,” in ji ta.
“Na gaji wannan aikin daga mahaifina”
Wasu ungozomomin gargajiya a Jihar Bayelsa sun bayyana cewa duk da cewa aikin ba ya kawo riba mai yawa, suna samun farin ciki ne saboda taimakon da suke yi wa talakawa da ba su da damar biyan kudin asibiti.
Rahotanni sun nuna cewa yawancin mazauna jihar, musamman wadanda ke zaune a yankunan koguna da kauyuka, suna dogaro da ungozomomin gargajiya wajen haihuwa.
Labarin Madam Salomi Gonibo
Wata ungozoma mai suna Madam Salomi Gonibo, wadda ke gudanar da cibiyar haihuwa a kauyen Ayama da ke Karamar Hukumar Southern Ijaw, ta ce ta koyi wannan sana’a ne daga mahaifinta kuma ta shafe kusan shekaru 30 tana aikin.
Ko da yake asalinta daga Swali a Yenagoa take, tana aiki a Ayama saboda ta yi imanin cewa mutanen karkara ne suka fi bukatar irin wannan taimako, ganin karancin cibiyoyin lafiya a yankunan.
Aikinta da gogewarta
Madam Gonibo ta ce tun bayan fara aikinta jim kadan bayan kafa Jihar Bayelsa a 1996: ba ta taba samun wani mummunan lamari ba, babu uwa ko jariri da ya rasu a hannunta.
Ta ce tana alfahari da aikinta domin tana ganin shi a matsayin hanyar taimaka wa al’umma masu rauni.
“Yawancin mata masu juna biyu sun haihu a nan. Na gaji wannan sana’a ne. Bangaren mahaifiyata ma suna yin ta, amma ni na koya ta wajen mahaifina.
“Idan jariri ya rasu a cikin ciki kafin mace ta zo wajena, ina sanar da ita tun da wuri. Na taba taimaka wa matar dana wajen haihuwa har sau shida, kuma babu wata matsala ko asara. Na kuma taimaka wajen haihuwar tagwaye guda hudu, duk suna raye. A wasu lokuta ina karbar haihuwar sama da yara 30 a shekara, kuma ba a taba samun asara ba.
“Idan aka kawo mace mai juna biyu, da farko ina duba ko bakin mahaifa (cerbid) ya bude. Sai in ajiye ta na tsawon awa biyu zuwa uku. Idan na ga bai bude ba, sai in tura ta asibiti. Amma idan abin da zan iya yi ne, sai in yi. Idan ciki ya kai watanni tara, akwai wani maganin ganye da nake dafa musu su sha domin samun saukin haihuwa.
“Haka kuma, idan cerbid bai bude ba, akwai wasu allurai da muke amfani da su. Idan jariri yana da wahalar fitowa, akwai ma wata allura da ake yi.
“Idan matsalar zubar jini bayan haihuwa ta faru, abu na farko shi ne in ba su abin sha kamar Lucozade Boost domin su samu karfi. Idan zubar jinin ya yi yawa, sai mu sayi Coca-Cola (ko cikakkiya ko rabin kwando), mu zuba a kwano, mu sa mace ta zauna a ciki, sannan mu zuba sauran a jikinta. Jinin zai tsaya idan ba wani abu na asiri ne ke haddasa shi ba. Abu na farko da nake yi kafin in fara aiki shi ne addu’a ga Allah domin ya ba ni jagora.
“Na karbi haihuwa a makon da ya gabata ba tare da matsala ba, amma bayan haihuwa cikin bai sauka da sauri ba kamar yadda ya kamata; amma da ikon Allah, bayan wasu awanni ya sauka.”
“Ina hadawa da yin amfani da magungunan gargajiya da na asibiti. Amma ga wadanda nake ba maganin gargajiya, ba na ba su maganin asibiti domin ba sa yarda su yi amfani da shi sosai,” in ji ta.
Ta ce ba ta karbar kudi mai yawa, domin bayan haihuwa tana karbar duk abin da aka ba ta cikin farin ciki. Wasu na ba ta Naira 10,000, wasu 15,000, amma ta ce ba ta taba karbar fiye da Naira 20,000 ba.
Ta shawarci ungozomomin gargajiya da kada su tilasta mace ta haihu idan lokacin haihuwarta bai yi ba, tana mai cewa hakan ne ke sa mutane su rika zargin ungozomomi da haddasa mace-mace.
Labarin Madam Kiri Kingsley
Haka kuma wata ungozoma, Madam Kiri Kingsley, wadda ke da cibiyar haihuwa a Ebedebiri a Karamar Hukumar Sagbama Local Gobernment Area, ta ce ta koyi aikin ne tun tana yarinya daga mahaifiyarta.
Ta ce: ta taimaka wajen haihuwar jarirai da dama ba tare da wata matsala ba. tana kuma yi wa mata tausa da kuma taimaka wa mata masu neman haihuwa su samu juna biyu. Ta kara da cewa suna amfani da ganye domin: rage “zafin ciki” da ke hana haihuwa, da kuma taimaka wa mata masu nakuda
Ta ce aikin ba ana yi ne domin kudi ba, sai dai hidima ga bil’adama.
Ta ce: “Idan babu ungozomomin gargajiya, yaya halin mata masu juna biyu a kauyuka da babu asibiti, ko kuma wadanda mazajensu ba su da kudin zuwa asibiti a Yenagoa ko wasu garuruwa?”
Kammalawa
Ta ce Allah ne ya sanya su a wannan aiki domin taimaka wa al’umma da cike gibin da ke cikin tsarin kiwon lafiya a yankunan karkara.
Da take magana kan lamarin, wata ungozoma a Ilorin, Osunfunto Abiyeola, ta ce an haife ta cikin wannan sana’a tun kusan shekaru 60 da suka wuce.
Ta ce ta gaji aikin ne daga mahaifinta, wanda mafarauci ne kuma kuma yana aikin maganin gargajiya.
Yanzu tana da kusan shekaru 59 tana wannan sana’a, inda ta bayyana ungozomancin gargajiya bai takaita a aiki kawai ba, a’a lamarin rayuwa ce da ta ginu a kan gado, imani na ruhaniya da kuma gogewar shekaru.
Ta ce: “Ina godiya ga Allah bisa falalar da Ya yi amfani da ni wajen wannan aiki,” inda ta tuna wasu lokuta da mata masu juna biyu da aka ba shawarar yin tiyata (operashin haihuwa) amma sun zo wurinta kuma sun haihu lafiya.
Sai dai ta bayyana rashin jin dadinta kan wasu alkawuran da ba a cika ba daga wasu da ta taimaka wa.
“Wasu sun yi min alkawarin gina min gida ko taimaka min idan matansu sun haihu lafiya, amma ba su dawo ba.”
Ta kuma ba da labarin wata mata da aka kawo daga Warri a Jihar Delta wadda aka ce za a yi mata tiyata, amma daga bisani ta haihu lafiya bayan kulawa da addu’o’i, ganyayyaki da kuma sa ido na kusan kwanaki 15.
Duk da irin wadannan nasarori, ta ce samun kudi ba ya da tabbas. Ko da yake tana karbar kusan Naira 50,000 kan kowace haihuwa, wasu mata ba sa iya biya saboda karancin kudi.
“Ayyukan biyu suna taimakon juna. Allah ne ke ba mu hikimar fahimtar sakamakon likita ta hanyar gogewa,” in ji ta.
Ta bayyana cewa ganyayyakin da take amfani da su a aikinta tana samo su ne daga kasuwa ko kuma tana tattaro su daga daji, gwargwadon samuwa da kuma irin matsalar da ake da ita.
Ta kuma ce taimakon ruhi yana taka muhimmiyar rawa a aikinsu, inda mijinta wanda Alfa ne ke taimaka musu da addu’o’i yayin da ita kuma ke kula da aikin haihuwa.
Ta ce dansu ma ya fara shiga cikin wannan sana’a. Osunfunto Abiyeola ta kara da cewa ba haihuwa kadai take karba ba, tana kuma taimaka wa mata da ke neman haihuwa da kuma maganin wasu cututtuka kamar tari mai tsanani.
Cibiyarta tana aiki ne galibi a ranakun Lahadi, kuma ta ce a tsawon shekarun da ta yi ba ta taba samun mace ko jariri da ya rasu a hannunta ba, tana danganta hakan da ikon Allah da bin tsari mai kyau na aikinta.
Kafin ta shiga aikin ungozoma, ta ce tana aikin noma da yin sabulu, amma ba ta samu nasara sosai ba, abin da ya sa ta koma aikin da ta gada daga iyayenta.
Labari daga Kano
A Jihar Kano, wata ungozoma mai kusan shekaru 65, Hajiya Binta, ta shafe sama da shekaru 30 tana taimaka wa mata wajen haihuwa a yankin Bechi, Karamar Hukumar Kumbotso.
Ta ce: “Na koyi wannan aiki ne daga mahaifiyata. Na fara ne da taimaka mata kafin na fara nawa.”
Kayayyakin aikinta kuwa sun hada da: ruwan dumi, zane (tawul), da ganyayyaki da ake tafasa su don saukaka nakuda ko karfafa mahaifa
Labari daga Kadawa
Haka kuma Baba Larai, mai shekaru 71 daga Kadawa a Karamar Hukumar Ungogo, har yanzu tana tuna yadda ta rasa danta na farko a lokacin haihuwa.
“Wannan ne ya sa na shiga wannan aikin,” in ji ta cikin sanyin murya. “Ban so sauran mata su fuskanci abin da ni na fuskanta.”
A yau, da kusan shekaru ashirin tana aiki, tana hada ilimin ganyayyaki da kuma ayyukan ruhaniya, inda take karanta addu’o’i da ayoyin kariya yayin nakuda mai wahala.
A cikin birnin Kano, duk da sauyin zamani, gaskiyar al’umma ba ta canza ba.
Hajiya Tabawa Ta Annabi, mai shekaru 69, ta shafe shekaru 25 tana aiki a yankin Tukuntawa.
Ta ce: “Mata har yanzu suna zuwa saboda asibiti yana da tsada da kuma wahalar samun kulawa. Amma idan na ga hadari, ina tura su asibiti.”
Aikin ungozomomin gargajiya
Ungozomomin gargajiya suna aiki ne da: kwarewa da gogewa, da kuma fahimtar jiki da al’amura na haihuwa.
Kayayyakin da suke amfani da su sun hada da:
Ganyen neem (dan kamshi), ganyen kamshi (scent leaf), ganyen daci (bitter leaf), hadin Citta, zane da kwanon ruwa, da kuma reza don yanke cibiya (umbilical cord)
Sabon karni
Abin sha’awa shi ne ba duka ne ungozomomin gargajiya tsofaffi ba.
A Mandawari, Karamar Hukumar Gwale, wata mata mai suna Malama Zainab, wadda ke cikin shekaru 40, tana wakiltar matasa da ke kokarin ci gaba da wannan sana’a da kakanni suka gada.
“Na koya ne daga wata tsohuwar mata, kuma yawancin aikina yana faruwa ne da daddare,” in ji ta.
Ta bayyana cewa yanayin aikinsu yana da wahala matuka, domin: babu wutar lantarki, wuraren haihuwa ana yin su ne na dan lokaci (ba ingantacce ba), wani lokaci suna amfani da leda a matsayin safar hannu na wucin gadi
Ta ce: “A wasu lokuta kawai kana addu’a kada wani abu ya lalace.”
Karancin kudi a aikin
Ga yawancin ungozomomin gargajiya, wannan aiki ba shi da tabbas wajen samun kudi. Suna samun tsakanin: Naira 500 zuwa Naira 10,000 a kowace haihuwa
A wasu lokuta kuma: ana biyan su da abinci, hatsi, ko kananan, kyaututtuka har ma wasu ba a biya su komai ba.
Hajiya Binta ta ce: “Wannan aiki ba ya ba da kudin shiga mai dorewa. Ina noma da sayar da ganyayyaki domin rayuwa tare da aikin ungozoma.”
Wata ungozoma ta kara da cewa: “Kana iya kwance kana barci, sai a tashe ka ka tafi. Dole ne ka tafi.”
Wahalar aikin
Ta ce aikin yana da nauyi sosai ta jiki da kuma zuciya: ciwon baya, rashin gani sosai, gajiya, da kuma kamuwa da cututtuka saboda rashin kayan kariya.
Ta kuma ce wahalar zuciya ma ta fi “Idan jariri ya mutu, ba ka iya barci na kwanaki. Mutane suna zarginka.”
Me ya sa mata ke zuwa gare su
Duk da hadari, mata da dama har yanzu suna dogaro da ungozomomin gargajiya ba don saboda jahilci ba, sai don saboda larura da rashin zabi.
Aisha, wata uwa mai ‘ya’ya uku, ta bayyana abin a saukake: “Suna yi maka kamar iyali. A asibiti kuwa, suna yi maka tsawa.”
Ga Zainabu, wata matashiyar uwa, batun kudi ne ke damunta. Ta ce: “Ba zan iya biyan kudin asibiti ba. A nan kuwa, zan iya biya kadan.”
Dalilan da suka sa mata ke zuwa ungozomomi
Wasu dalilai sun hada da: saba da al’ada da yanayi, amincewa da ungozomomin gargajiya, kusanci da wurin zama, rashin ma’aikatan lafiya mata a wasu cibiyoyin lafiya.
Ra’ayoyin mata sun bambanta
Duk da haka, gogewar mata da ke zuwa wurin ungozomomin gargajiya ta bambanta.
A Ilorin, wata mata Mrs Oyinda Abdul ta ce ‘yan uwanta ne suka gabatar da ita ga wata ungozoma, kuma farko ta samu haihuwa cikin sauki.
Ta ce: “Ba da dadewa ba aka haifi jaririna, abin da ya ba iyalina mamaki.”
Amma daga baya ta fuskanci matsala
Sai dai ta bayyana cewa daga baya ta fuskanci wani lamari mai muni a haihuwarta ta karshe a wajen ungozoma, an samu matsala yayin haihuwa wanda ya kai ga asarar jaririn.
Ta ce: “Daga baya muka gano cewa jaririn ya buge kai a kasa yayin haihuwa, abin da ya shafe ta sosai.”
Ta kara da cewa: “Daga karshe mun rasa ta saboda rikicewar lafiya da rashin kwakwalwa bayan haka. Lokaci ne mai matukar wahala a gare mu.”
A cewarta, duk da cewa akwai wasu ungozomomin gargajiya masu kwarewa, akwai kuma wasu da suka “bata sana’ar” ta hanyar daukar lamura da suka fi karfinsu maimakon tura mata zuwa asibiti idan rikici ya taso.
Haka kuma, wata mata Madam Toyin Abdullahi, wadda ta haifi ‘ya’yanta hudu cikin shida ta hanyar ungozomomin gargajiya, ta ce tsarin gargajiya da na zamani na iya zama tare idan aka tsara shi da kyau.
Kwarewarta ta farko
Ta ce shawarar amfani da ungozoma ta gargajiya ta samo asali ne daga abin da ta fuskanta a asibiti a haihuwarta ta farko, inda aka ba ta shawarar yin tiyata saboda mahaifa ba ta bude sosai ba.
Ta ce: “Mijina ya ki amincewa da a yi min tiyata, sai muka tuntubi ‘yan uwa muka je wajen ungozoma ta gargajiya.”
Abin da aka yi mata
A cibiyar ungozoma, an ba ta: magungunan ganye iri-iri, sabulu na musamman da ake amfani da shi wajen wanka, wasu sinadarai da ake shafawa a jiki, da kuma wasu hadin magani da ake sha a matakai daban-daban na haihuwa bayan an shigar da ita cibiyar.
Abincin da aka ba ta
Ta kuma ce wasu daga cikin abincin da aka ba ta suna da wahalar ci saboda daci da kuma nau’in su na musamman, ciki har da: katantanwa (snails) da kuma tsutsotsi (worms).
Ta ce duk da wahalar, an yi amfani da su ne a tsarin gargajiya na kula da mata masu juna biyu.
Da isarta, ta ce a cibiyar ungozomomin gargajiya ana amfani da wasu shirye-shiryen ganyayyaki daban-daban a matsayin wani bangare na tsarin haihuwa.
Ta ce: “Suna ba ni sabulun gargajiya iri-iri.
Discussion about this post