Shugaban kasa, Bola Tinubu na son tsarin bai-daya wanda zai karfafa hada kai tsakanin sojojin Nijeriya, jami’an leken asiri da sauran hukumomin tsaro. A cewar mai magana da yawun shugaban kasa, Bayo Onanuga, wannan shi ne babban umarnin da shugaban kasa ya bayar a taron majalisar zartarwa ta tarayya (FEC) na ranar Laraba.
Shugaban kasa ya umarcin gaggawa na shirya cikakken tunkarar barazanar kasa da shirin ayyukan tsaro na shekaru biyar da ke gudana don tunkarar kalubalen tsaro masu tasowa a Nijeriya.
Amma umarnin bai tsaya ga kimantawa, manufofi, da dabaru kawai ba, watakila sakon ya fi tasiri da aika ga wanda ke jagorantar tawagar tsaron kasa ta gwamnatin tarayya.
Tambaya ce da ba a samu amsa ba lokacin da Shugaba Tinubu ya nada Mejo Janar Adeyinka Famadewa a matsayin mashawarci na musamman kan harkokin tsaron kasa. A yawancin kasashe, tsaron kasa yana wakiltar abin da ake kira harkokin cikin gida da ofishin gida a Birtaniya. Amma da hade sojojin kasa da kuma kirkirar dabarun tsaro a wannan sabon mukami, abun da yake a zahiri aikin Adeyinka Famadewa da ikon ofishinsa ya bayyana.
A karkashin umarnin shugaban kasa na makon jiya, an mika aikin shirin tsaro ga Famadewa, don daidaita kwamiti mai matakin koli da ke da alhakkin tsara shirin da kuma samar da tallafin sakateriya.
Dukkan jami’an tsaro da aikin leken asiri, daga Nuhu Ribadu zuwa ministan tsaro, shugabannin tsaro da daraktocin SSS da NIA za su rika bayar da rahoto kai tsaye ga Famadewa. Ba a fada wannan a fili ba. Amma ba za a iya musun cewa ana nufin haka ba.
Zai iya yiwuwa cewa fadar shugaban kasa ba ta jin dadin yadda ake samun ci gaba a cikin huldar diflomasiyya tsakanin Nijeriya da Amurka, ko wata kala ba jin dadi yadda Amurka ke kallonta.
Gaskiyar magana ita ce, bayan kowace mu’amala ko duk lokacin da mai bai wa shugaban kasa shawara kan harkokin tsaron kasa, Nuhu Ribadu ya ziyarci Washington, Shugaban kasa Tinubu na fitar da sabon umarni. Shin me ya sa lokacin ne kawai abin ke faruwa?
An yi zama har sau biyu na rukunin aikin hadin gwiwar Amurka da Nijeriya, wanda aka kafa bayan Shugaba Donald Trump na Amurka ya sanya Nijeriya a matsayin kasa ta musamman da ake damuwa da ita.
Ganawar farko na tawagar ya faru a Abuja a ranar 22 ga Janairu, 2026, inda sakatariyar harkokin siyasa ta Amurka, Allison Hooker, ta jagoranci wata tawaga ta ma’aikatun takwas.
Kuma a farkon watan Mayu 2026, Ribadu ya jagoranci tawagarsa zuwa Amurka don duba alkawuran tawagar hadin gwiwa, inda suka gana da mataimakin shugaban Amurka, JD Bance da sakataren harkokin waje, Marco Rubio, da Allison Hooker.
Bayan ‘yan kwanaki, Shugaba Bola Tinubu ya nada Famadewa a matsayin mashawarcinsa na musamman kan tsaron kasa. Zama na biyu na tawagar ya gudana a mako guda da suka gabata.
Kwana kadan daga baya, an ba Famadewa aikin shirya tsarin tsaron kasa tare da dukkan tsarin tsaro, kuma sakataren gwamnatin tarayya ya umurce shi da ya yi hadin gwiwa da mai bai wa shugaban kasa shawara kan harkokin tsaron kasa, don ka da a sami rudani.
