Matsaloli masu yawa da suka dabaibaye tsarin ilimin Almajirci a jihohi da dama na Arewacin Nijeriya sun ci gaba da zama abin damuwa, ba ga masu rike da madafun iko kadai ba har ma da al’umma gaba daya, in ji rahoton Weekend Trust.
Gwamnatoci daban-daban da suka gabata a jihohi da dama sun yi kokarin magance matsalolin iri-iri da ke addabar tsarin, amma hakan bai haifar da wani sakamako mai dorewa ba.
Daliban wadannan makarantu galibi ba su da matsuguni, domin a yawancin lokuta babu wurin kwana a gare su. A makarantu da dama, babu wani gini face gidan malami (Alarammomi); saboda haka, daliban kan kwana a dakunan waje na gidan, ko a cikin shagunan haya masu cunkoso, ko kuma a gine-ginen da ba a kammala ba da ke kewaye da su.
Rahoton Weekend Trust ya kuma lura cewa a ‘yan kadan ne kawai ake samun makarantun allo da ke da dakunan kwanan dalibai; kuma inda suke, yawanci suna cike fiye da kima kuma cikin yanayi na lalacewa. Halin da almajirai ke ciki kuwa ya kunshi rashin matsuguni, cututtuka da kazanta wanda ya saba wa abin da ya kamata su samu a matsayin daliban Alkur’ani mai tsarki.
A yawancin jihohin Arewa, abu ne gama gari a ga kungiyoyin almajirai rike da kwanon roba suna yawo kan tituna suna bara domin samun abin ci. Ba sa samun sauran muhimman bukatun rayuwa kamar tufafi, takalma da kayan kwanciya. Wannan ne ya sa ake yawan ganinsu babu takalmi a kafafu kuma cikin tufafi yage-yage.
Har ila yau, ba su da sabulu ma don tsabtace jikinsu da wanke tufafinsu; don haka kullum suna cikin kazanta, wanda ke kara hadarin kamuwa da cututtuka. Almajirai, musamman kanana masu karancin shekaru, suna rasa kauna, tausayi, kulawa da tarbiyyar da ya kamata su samu daga iyayensu a wannan mataki na rayuwarsu.
Weekend Trust ta gano cewa an shigar da bara cikin tsarin ne a matsayin hanyar koyar da dalibai ladabi da hakuri. Misali, wasu dalibai, musamman wadanda suka fito daga gidajen masu hali, a wasu lokuta ana aika su su yi bara domin a koya musu irin wadannan dabi’u. Sai dai, bayan mamayar Turawan mulkin mallaka, tattalin arzikin tsarin gargajiya a Arewacin Nijeriya ya lalace; hakan ya sa bara ta zama wani muhimmin bangare na tsarin.
Haka kuma an lura cewa bara ta kwashe wani babban bangare na lokacin da ya kamata dalibai su yi amfani da shi wajen karatun Alkur’ani. Rahoton Weekend Trust ya nuna cewa tun bayan samun ‘yancin kai a shekarar 1960, gwamnatoci daban-daban a matakan kananan hukumomi, jihohi da tarayya, tare da kungiyoyi masu zaman kansu na cikin gida da na kasashen waje sun yi kokari iri-iri domin gyara tsarin ilimin Alkur’ani a Nijeriya, amma har yanzu ba a samu wani gagarumin sauyi ba.
An gano cewa kokari na farko ya fito ne daga tsohuwar gwamnatin yankin Arewa, lokacin da ta kafa wani babban kwamitin kwararru domin nazarin matsalolin da ke tattare da tsarin ilimin Musulunci da kuma bayar da shawarwari.
Daga cikin ayyukan da kwamitin ya yi, sun kai ziyara zuwa wasu kasashen Afirka domin nazarin yadda tsarin ilimin Musulunci ke gudana a can; kuma a karshen aikinsu, sun gabatar da cikakken rahoto.
Sai dai, bayan juyin mulkin soji da ya kifar da gwamnatin yankin, ba a aiwatar da shawarwarin gaba daya ba.
Haka kuma, hukumomi da cibiyoyi da dama karkashin Ma’aikatar Ilimi ta Tarayya sun kaddamar da shirye-shirye da ayyuka domin magance kalubalen da ke fuskantar tsarin ilimin Musulunci. Misali, an bai wa Hukumar Ilimin Bai Daya ta Kasa (UBEC) da Hukumar Ilimin Bai Daya ta Jihohi (SUBEB) alhakin samar da damar samun ingantaccen ilimi ga dukkan yara masu shekarun makaranta.
Bugu da kari, Asusun Tallafa wa Ilimi (ETF) ya yi kokarin shiga tsakani ta hanyar kaddamar da shirin kafa makarantun Tsangaya na zamani a wasu jihohin Arewa, tare da hadin gwiwar gwamnatocin jihohi. An tsara wadannan makarantu su yi amfani da tsarin karatu na hadaka wanda ke mai da hankali kan karatun da haddar Alkur’ani, tare da darusan zamani, a cikin yanayi mai kyau na koyarwa da koyo.
Sauran hukumomi, kamar Hukumar Ilimin Manyan Mutane ta Kasa da kuma Hukumar Ilimin Makiyaya ta Kasa, su ma sun yi irin wadannan kokari ta hanyoyi daban-daban domin magance matsalolin da ke addabar tsarin.
Kokari na baya-bayan nan da gwamnatin tarayya ta yi ya kasance a lokacin mulkin tsohon shugaban kasa Goodluck Ebele Jonathan, inda aka gina makarantun Tsangaya na zamani a jihohi 27 na Arewa da kuma Babban Birnin Tarayya (FCT).
An kaddamar da wannan shiri ne a ranar 10 ga Afrilu, 2012 a Jihar Sakkwato. Makarantar farko a karkashin wannan shiri an bude ta ne a Gari, a Karamar Hukumar Sakkwato ta Kudu, ta hannun tsohon shugaban kasar.
Haka kuma, a karkashin shirin, an gina ko gyara makarantun Almajirai na zamani da dama a fadin jihohin Arewa. An tsara makarantun ne bisa tsarin gine-gine guda uku tare da manufofi na musamman.
Sai dai rahoton Weekend Trust ya lura cewa yawancin wadannan makarantu a yanzu sun zama mafaka ga dabbobi masu rarrafe da ciyayi. Kadan ne daga cikinsu har yanzu ke daukar daliban Almajirai.
Malam Yusuf Ibrahim Warawa ya shaida wa wakilinmu cewa daya daga cikin irin wadannan makarantu da ke garin Warawa, a Karamar Hukumar Warawa, ba ta aiki saboda rashin kudi, ya kara da cewa duka dalibai da malamansu sun bar wurin.
Ibrahim ya kara da cewa: “Kulawar da aka bai wa malamai da dalibansu watakila ba ta wadatar ba don su zauna a wuri guda. Ya fi dacewa gwamnati ta sauya hanyarta wajen tafiyar da tsarin ilimin Alkur’ani. Ina ba da shawarar gwamnati ta fi mai da hankali wajen tallafa wa malamai da basira, jari da gonaki domin su iya ci gaba da tafiyar da makarantunsu da kansu.”
Dangane da dalilin da ya sa tsarin ilimin Almajirai ke kin sauyawa, wasu malamai da masu ilimin Alkur’ani da suka zanta da wakilinmu sun bayyana ra’ayoyi mabanbanta.
Alarammomi Zakariya’u Sa’idu, wani malamin Alkur’ani a unguwar Jahun, Bauchi, wanda ya kwashe sama da shekaru 60 a cikin tsarin, ya shaida wa Weekend Trust cewa zai yi wahala a sauya tsarin karatun Alkur’ani na gargajiya.
Sa’idu ya bayyana cewa daya daga cikin dalilan shi ne rashin kulawa da amincewa daga gwamnati. Ya nuna cewa yayin da malamai, shugabannin makarantu da masu duba makarantu na sauran makarantu ke karbar albashi na wata-wata, malamai da sauran masu ruwa da tsaki a makarantu na Alkur’ani ba sa karbar komai daga gwamnati a matsayin albashi.
Ya kara da cewa: “Haka kuma, a tsarin ilimin Boko, idan ka kai wani matsayi, gwamnati za ta samar maka da gida mai kyau, mota, kuma wani lokaci ma ma’aikacin gida. A takaice, gwamnati na daukar nauyin yawancin bukatunka. Amma a wajenmu ba haka ba ne. Ka duba yadda gidana ya lalace bayan sama da shekaru 60 ina koyar da mutane. Ka ga bambanci?
“Idan ka ji a rediyo cewa gwamnati na bayar da kwangiloli don gyara ko gina makarantu, to ko dai makarantar firamare ce ko sakandare, ba Tsangaya ko makarantar Alkur’ani ba. A takaice, babu isasshiyar kulawa; gwamnati ba ta bai wa makarantun Alkur’ani fifiko kamar yadda take yi wa ilimin Boko.”
“Wani dalili kuma shi ne, a karkashin mulkin dimokuradiyya, mafi yawan lokacin da gwamna zai iya yi a kan mulki shi ne shekaru takwas. Don haka, ko da yana da kwazo da sha’awa ga tsarin ilimin Tsangaya kuma ya bayar da kwangilolin gina sabbin gine-gine ko gyaran wadanda ake da su, za ka ga irin wadannan ayyuka ba sa kammaluwa kafin karshen wa’adinsa; sannan magajinsa ba lallai ba ne ya nuna sha’awa a kansu. Saboda haka, ko da ayyukan suna da muhimmanci, ba zai ci gaba da su ba.
“A Jihar Bauchi, alal misali, tsohon gwamna Isa Yuguda ya kaddamar da shirye-shirye da ayyuka masu kyau domin inganta tsarin ilimin Alkur’ani, amma duk sun tsaya bayan ya bar mulki. Don haka, rashin ci gaba daga gwamnati wani babban dalili ne da ke jawo koma bayan tsarin.”
Sa’idu ya ci gaba da cewa: “Bayan batun ci gaba, akwai kuma muhimmancin kulawa mai inganci, domin a wasu lokuta mutanen da aka dora wa alhakin gudanar da shirye-shirye ko ayyukan makarantu na Alkur’ani ba su da gaskiya. Don haka, ya kamata gwamnati ta tsara ingantaccen tsarin sa ido da zai tabbatar da gaskiya da rikon amana wajen aiwatar da irin wadannan ayyuka. Wasu lokuta gwamnati na kirkirar kyawawan tsare-tsare, amma a tsakiyar hanya masu aiwatarwa kan lalata kokarin. Shugaba zai iya bayar da umarni kawai kan yadda za a aiwatar da ayyuka, amma masu aiwatarwa su yi akasin hakan.”
“Mutane ba su da gaskiya da rikon amana kamar da; suna iya yin komai domin cimma muradunsu na son rai. Saboda haka, idan aka dora wa wani alhakin kula da harkokin makarantun Alkur’ani, zai iya amfani da damar wajen wawure kudaden jama’a maimakon inganta rayuwar almajirai da malamansu.
A nasa bangaren, Alarammomi Zakariya’u Muhammad na titin Patiskum, unguwar Jahun a Bauchi, ya ce: “Tsarin ilimin Alkur’ani ba ya karbar sauye-sauye ne saboda tun da farko kakanninmu ba su amince da ilimin Boko ba. Lokacin da tsarin ya shigo Nijeriya, kakanninmu sun nisanta kansu daga gare shi saboda sun dauke shi a matsayin kishiya ga tsarin ilimin Alkur’ani, kuma har zuwa yau, wannan rashin karbuwa yana nan.
Ya kara da cewa: “Ko da abu yana da kyau, idan ya zo ta wannan hanya, mutanenmu ba za su karbe shi nan take ba; sai sun nazarce shi, su ga ko yana da amfani gare su da dalibansu. Kuma hakan na bukatar lokaci.
“Haka kuma akwai fargabar rasa tsarin ilimin Alkur’ani gaba daya. Duk lokacin da ka bar abin da kake da shi ka rungumi wani sabo, idan ba a yi hattara ba, za ka iya rasa naka gaba daya.”
“Tsarin makarantun Alkur’ani shi ne asalinmu, kuma muna da manhajar da muke amfani da ita wajen tafiyar da su. Don haka, idan a yau muka watsar da ita muka rungumi wata sabuwar manhaja, akwai yiwuwar mu rasa namu tsarin gaba daya. Abin da muke tsoro a nan shi ne, idan muka amince da zamanantarwa, gwamnati za ta iya turo mutanenta, ciki har da malamai da masu sa ido, su zo su yi aiki tare da mu. Muna fargabar cewa za a dora wadannan mutane sama da mu; a hankali kuma su karbe ikon tsarin daga hannunmu.
“Da a ce gwamnati za ta bari a ba wa malamai na gaske, wato alarammomi masu ilimin tsarin, su ne ke jagoranta, ba za mu sami matsala da duk wani kokari na sauyi ba. Ba ma son mu amince da sauyi mu kare mu zama mabiya maimakon shugabanni a cikin tsarin.
“Abin da ya dace shi ne, duk lokacin da gwamnati ta kaddamar da wani shirin almajirai, tana nada mutanenta a matsayin shugabanni, alhali alarammomi da su ne ainihin masu gudanar da aikin suna zama mabiya. Ta yaya hakan zai yi aiki? Babu yadda za a yi a samu ci gaba mai kyau.”
“Don haka, idan gwamnati na yi da gaske wajen inganta tsarin, ya kamata ta rika ba wa alarammomi fifiko a dukkan ayyukanta. Misali, a bar alarammomi su ne ke jagorantar tsarin, kasancewar su ne ainihin masu gudanar da shi,” in ji Muhammad.
Ya kuma kara da cewa wani dalili da ke jawo matsala shi ne cewa wasu daga cikin mutanen da suka fito daga tsarin ilimin Alkur’ani, amma suka kai manyan mukamai a gwamnati, ba sa taimaka wa ci gaban tsarin.
Ya ce: “Irin wadannan mutane suna da babban rawar da za su taka wajen sauya tsarin, domin sun fito daga cikinsa kuma sun san abin da alarammomi za su iya karba da abin da ba za su karba ba. Sun kuma san hanya mafi dacewa da za a bi wajen shawo kan alarammomi su amince da sabbin sauye-sauye da nufin inganta tsarin. Amma matsalar ita ce gwamnati ba ta neman mutanen da suka dace wajen aiwatar da irin wadannan shirye-shirye.”
Ya ci gaba da cewa: “Haka kuma, mutanenmu, musamman wadanda suka fito daga tsarin, suna da matsala. Bayan sun kai manyan mukamai a gwamnati, ba sa waiwaya su taimaka wa tsarin ya ci gaba. Misali, gwamnoni, ‘yan majalisar tarayya, ministoci, kwamishinoni da shugabannin hukumomin gwamnati duk sun wuce ta tsarin Alkur’ani, amma bayan sun kai wadannan mukamai suna mantawa da taimaka masa.”
Ya ce idan wannan rukuni na mutane za su hada kai su nuna cikakken kwazo wajen ceto tsarin, abubuwa za su iya sauyawa. Ya kara da cewa wannan rukuni na da ikon samar da isasshen kudi da zai iya canza tsarin gaba daya.
Ya bayyana cewa daya daga cikin manyan kalubalen tsarin shi ne rashin isasshen kudi.
“Muna kuma bukatar gagarumin gangamin wayar da kai domin ilmantar da jama’a, musamman masu ruwa da tsaki, su amince da sauyi. Misali, batun shigar da manhaja ta darussan zamani kamar Ingilishi da Lissafi cikin tsarin ilimin Alkur’ani. Abin da ya kamata gwamnati ta yi shi ne ta tattaro mutanen da suka fito daga tsarin ilimin Alkur’ani tare da alarammomi su hadu wajen tsara irin wannan manhaja.
“Ko da hakan, bai kamata a mayar da alarammomi gefe ba wajen nade-nade ko shiga cikin tsarin; idan ba haka ba, za a iya fuskantar gagarumar turjiya daga gare su.
“Haka kuma, duk masu ba da shawara na musamman, kwamishinoni ko sauran jami’ai da aka dora wa alhakin kula da makarantun Tsangaya da Alkur’ani, ya kamata a ba su damar gudanar da aikinsu ba tare da katsalandan ba. Su ma su ji tsoron Allah, su ba da fifiko ga ci gaban tsarin, ba ga aljihunsu ba.
“A kusan dukkan jihohin Arewa, akwai ko dai mai ba da shawara na musamman ko kwamishina kan Tsangaya da ilimin Alkur’ani, amma tambaya ita ce: Shin wadannan mutane suna gudanar da aikinsu yadda ya kamata?
A’a, ba haka suke ba. Da a ce suna yin aikin da ya dace, da tsarin ba zai tsinci kansa a halin da yake ciki yanzu ba. Idan a kowace jiha aka gyara makarantu 20 na Alkur’ani/Tsangaya aka samar musu da dakunan kwana, bandakuna, ajujuwa da sauran kayan more rayuwa cikin shekaru takwas tun daga 1999 zuwa yanzu, makarantu nawa kake ganin za a gyara? Amma saboda rashin yin abin da ya dace, har yanzu muna inda muka tsaya shekaru 50 da suka gabata.”
Wani malamin Alkur’ani a Jihar Kano, Yahaya Isma’ila Giginyu, ya ce domin tsarin ilimin Alkur’ani ya amince da sauyi, dole gwamnati ta dauki nauyin tsarin gaba daya kamar yadda take daukar nauyin ilimin boko.
Ya bayyana cewa gwamnati ya kamata ta samar da isassun gine-gine, malamai, da kayan koyarwa kamar yadda take yi a makarantun firamare, sakandare da manyan makarantu.
Ya ce kuma ya kamata a shigar da makarantun Alkur’ani cikin kasafin kudin gwamnati na shekara-shekara, ta hanyar ware musu wani kaso na kudi don tafiyar da su. Haka kuma gwamnati ta rika biyan malamansu albashi na wata-wata kamar yadda take yi wa malaman firamare da sakandare.
A cewarsa, a halin yanzu babu wanda ke biyan malamansu, babu mai kula da bukatunsu, kuma babu wanda ya san yadda suke rayuwa.
Ya kara da cewa: “A matsayinmu na mutane, dole mu ci abinci, mu yi wanka, mu yanke farce da gashi. Dole mu je asibiti idan mun yi rashin lafiya, kuma mu ciyar da iyalanmu. Amma babu wanda ya san yadda muke yin wadannan abubuwa. Makarantun firamare da sakandare suna ci gaba ne saboda gwamnati ta amince da su kuma tana tallafa musu, mu kuwa ba ma samun wani tallafi daga gwamnati.”
Ya ce tabbas idan gwamnati za ta tallafa wa makarantun, abubuwa za su sauya. Ya kara da cewa ilimin firamare, sakandare da jami’o’i suna ci gaba ne saboda tallafin gwamnati.
Ya kuma bayyana cewa bara da ake korafi a kai ba abin da malamai ke so ba ne, amma suna yi ne saboda tilas. Ya ce: “Wannan yaran dole su ci abinci, iyayensu da gwamnati ba sa ba su abinci, to, ta yaya za su rayu idan ba su yi bara ba? Dole su nemi hanyar samun abin da za su ci.”
Dangane da walwalar dalibai, Alaramma Giginyu ya koka cewa iyaye ba sa bayar da gudummawa ga kula da ‘ya’yansu. Yana fada cikin takaici cewa: “Iyaye ba sa taimaka wa dalibai da wani abu na walwala; kawai suna kawo ‘ya’yansu su koyi Alkur’ani. Zan iya tabbatar maka cewa ba za ka sake ganin wasu daga cikin iyayen ba bayan sun kawo ‘ya’yansu har sai sun kammala karatu.”
“Kadan daga cikinsu ne ke ba ka Naira 500, 1,000, 2,000, kuma mafi yawa 5,000 a ranar da suka kawo yaron, kuma shi ke nan. Idan wannan yaro zai shafe shekaru 20 a makaranta, mahaifinsa ba zai sake ziyartar makarantar ba domin duba shi. Babu daya daga cikin iyaye da ke dawowa makaranta don duba halin ‘ya’yansu,” in ji shi.
Shi ma Daraktan Makarantun Tsangaya na Sheikh Dahiru Bauchi, Sayyadi Ali Dahiru Bauchi, ya shaida wa Weekend Trust cewa makarantun Alkur’ani na kin amincewa da sauyi ne saboda yawancin kokarin da ake yi ba ya gudana da gaskiya da niyyar ci gaba.
Sheikh Bauchi ya bayyana cewa tun daga tsarin fara wannan shiri har zuwa nadin mutanen da za su aiwatar da shi, ana yin abubuwa ne bisa son rai da muradun kai, don haka ba a cimma manufofin da aka sa a gaba ba. Ya nuna takaici da cewa: “Tsarin da ya shafe shekaru da dama yana aiki, tun kafin zuwan Turawan mulkin mallaka, an yi sakaci da shi jim kadan bayan zuwansu.”
“Bayan mamayar Turawan mulkin mallaka, sun yi shiri na rage ko ma kawar da tsarin ilimin Alkur’ani cikin shekaru 50. Sun ba ilimin boko fifiko sama da ilimin Alkur’ani ta hanyar biyan albashi ga malamai da sauran masu aiki a fannin ilimin boko, yayin da wadanda ke aiki a tsarin Alkur’ani aka bar su ba tare da tallafin kudi ba.”
Ya ci gaba da cewa: “An samar da gine-gine ga ilimin boko, yayin da makarantun Alkur’ani ke gudanar da karatu a karkashin itatuwa da rumfuna. Kuma wannan yanayi yana ci gaba daga gwamnati zuwa gwamnati. Har zuwa yau ma haka ake yi. Tsarin yana samun tallafi ne kawai daga mutane da al’umma; kadan ne daga gwamnatoci ke taimaka masa.”
Ya kara da cewa wannan ne daya daga cikin dalilan da ke sa masu gudanar da tsarin ilimin Alkur’ani ke yin shakku wajen amincewa da duk wani yunkurin sauyi daga gwamnati, ko ta jiha ko ta tarayya.
Ya ba da misali da cewa lokacin da wasu gwamnatoci suka yi kokarin dakatar da bara a tsakanin almajirai, mahaifinsa, marigayi Sheikh Dahiru Bauchi, ya yi adawa da matakin.
Ya ce: “Ina iya tunawa sarai cewa mahaifina ya kalubalanci gwamnati a lokacin, yana cewa sai dai idan ta samar wa almajirai madadin rayuwa, to matakin zai fuskanci tsananin turjiya. A karshe, gwamnati ta dakatar da wannan shiri.”
Ya ce irin wadannan abubuwa ne suka sa mahaifinsa marigayi ya fito da ra’ayin kafa makarantun kwana na Alkur’ani a fadin jihohin Arewa, domin fitar da almajirai daga kan tituna.
“Zan iya tabbatar maka cewa a halin yanzu muna da makarantun kwana na Alkur’ani 600 a jihohin Arewa, tare da dalibai sama da 120,000. Kuma abin da zai ba ka mamaki shi ne, babu daya daga cikin dalibanmu da ke bara don samun abinci ko wata bukata ta rayuwa. Makarantun, tare da hadin gwiwar iyaye da masu taimako, suna daukar dukkan nauyin kula da daliban.”
“Don haka, ba zai yiwu gwamnati da ma al’umma su yi watsi da wadannan dalibai ba, sannan su sa ran su zauna kawai ba tare da neman wata hanyar rayuwa ba. Gwamnati ba ta ba su abinci, matsuguni ko wasu bukatu ba, amma tana sa ran kada su yi bara. Wannan ba zai yiwu ba; dole su nemi hanyar samun abinci, matsuguni, kuma idan sun yi rashin lafiya, su nemi magani. Ta yaya za su samu wadannan abubuwa? Ta hanyar bara.”
Ya kara da cewa tsarin yana kin amincewa da sauyi ne saboda hanyoyin da ake bi ba su da ingantaccen tsari kuma masu aiwatarwa ba su da gaskiya. Ya ce idan gwamnati na da gaskiya wajen magance matsalar bara a tsakanin almajirai, za ta iya cimma hakan cikin shekaru biyar ko kasa da haka.
Ya ba da shawara cewa a bai wa malamai filayen noma, kayan aikin noma da jari domin su shiga harkar noma, su samar da abinci da zai wadatar da su da dalibansu.
“A bari a horar da dalibai, kuma tabbas malamai, a fannoni daban-daban na kwarewa domin su samu hanyoyin samun kudin kansu. A kuma tallafa wa makarantu da gine-gine da malamai masu inganci. Haka kuma a sa iyaye su rika kula da walwalar ‘ya’yansu da ke karatu a irin wadannan makarantu. Da wadannan abubuwa, ina ganin tsarin zai samu gagarumin ci gaba kuma zai amince da duk wani yunkurin gyara.”
Ya kara da cewa: “Idan gwamnati za ta amince da tsarin ilimin Alkur’ani kamar yadda take amincewa da ilimin boko, ta ba shi tallafin da ya dace, kuma ta rika girmama malamai kamar yadda take girmama malaman firamare da sakandare, ina da tabbacin malamai za su amince da duk wani sauyi daga gwamnati matukar ba zai rushe ko rage darajar tsarin ba. Wannan tabbas ne.”
Sai dai wani shahararren malamin addinin Musulunci kuma shugaban Majalisar Malamai ta Jihar Kano, Sheikh Ibrahim Khalil, ya ce tsarin ilimin Alkur’ani na gargajiya ba ya kin sauyi a zahiri, illa gwamnati ce ke amfani da hanyoyi da dabaru marasa dacewa.
Sheikh Khalil ya bayyana cewa: “Duk lokacin da gwamnati ke yin yunkurin sauyi, tana gayyato malamai daga jami’o’i da kwalejoji su gudanar da aikin; kuma wadannan mutane sukan fara wulakanta malamai na gargajiya. Amma lokacin da Rabi’u Musa Kwankwaso ya kafa kwamitinsa ya nada Gwani Yahuza Gwani Dan-Zarga, duk malamai sun amince da shi domin yana cikinsu, kuma kwamitin ya samu gagarumar nasara a aikinsa.”
“Ra’ayoyin Iyaye”
Malam Aliyu Idris, daya daga cikin iyaye a kauyen Machiya da ke Karamar Hukumar Tsafe a Jihar Zamfara , wanda ya tura ‘ya’yansa zuwa Jihar Kano domin karatun Alkur’ani, ya shaida wa Weekend Trust cewa ya zabi tura ‘ya’yansa uku — Musa Aliyu, Bello Aliyu da Ibrahim Aliyu saboda ba zai iya daukar nauyin ilimin boko ba.
Ya ce: “Dukkan makarantun firamare da sakandare a yankinmu an rufe su kusan shekaru 15 da suka gabata saboda yawaitar hare-haren ‘yan bindiga. Don haka, idan ba ka tura ‘ya’yanka makarantar Alkur’ani ba, za su iya karewa suna aikin hakar ma’adanai ko kuma su shiga ayyukan ‘yan bindiga.
A wannan yanki, ba mu da wani zabi illa mu tura ‘ya’yanmu makarantun Alkur’ani. Kuma ya fi mana aminci mu tura su zuwa wasu jihohi domin su samu tsaro.”
Wani uba kuma, Malam Muhammad Inuwa daga unguwar Fadamar Mada a Jihar Bauchi , wanda ya tura ‘ya’yansa uku zuwa kananan hukumomin Darazo da Ningi, ya ce ba zai tura ‘ya’yansa nesa ba saboda suna bukatar kulawa ta kusa kuma akai-akai.
Mun fassara Mukalar ne daga Jaridar Weekend Trust
Discussion about this post