Labarai

Ranar 29 Ga Watan Oktoba ta wannan shekara ta 2026, Shekaru Ashirin cif da Nijeriya ta yi rashin wani nagartaccen da, mai son al'ummarsa da ci gaba tare da zaman lafiya watau Sarkin Musulmi Muhammadu Maccido wanda shi ne Sarkin Musulmi na 19 a jerin wadanda suka yi sarautar tun daga Muhammadu Bello zuwa yanzu.  An haife shi a shekarar 1926 a Garin Dange da ke wajen Babban Birnin Jihar Sakkwato ga Sarkin Musulmi Abubakar Na Uku (wanda ya yi sarautar na tsawon shekaru hamsin) da Uwargidansa mai suna Hauwa'u.  Tun yana karami ya taso da halaye masu kyau da kuma mamaki saboda shi baya bayyana cewa shi daga wani muhimmin gida ya fito wannan ya sanya lokacin da zai shiga Kwalejin Nagarta da ke cikin Birnin Sakkwato da aka tambaye shi sunansa ya fada wa Bature sunana Muhammadu Maccido. A haka ya kasance a kwalejin ba wanda yasan wani abu dangane dashi sai ranar da Sarkin Musulmi Abubakar Na Uku Ya ziyarci kwalejin a lokacin da yake ziyartar makarantu domin ya ganarwa idanunsa irin wainar da ake toyawa, to, a wannan ranar ne dalibbai da malamai suka san cewa shi dan Sarkin Musulmi ne. Ya kuma yi karatu a mashahuriyyar kwalejin nan da ke birnin ilimi watau Kwalejin Barewa da ke Zariya daga nan kuma ya wuce  Kwalejin South Debon da ke Birnin Landan a tsakanin shekarun (1952-1953).  Ya bayar da gudumuwa ga kasarsa Nijeriya ta hanyar ayyukan da ya yi wadanda suka kara daga martabar kasar a fannoni daban-daban, saboda saukin kansa da girmama kowa ba tare da kulawa da matsayinsa ba, ya sanya a shekarar 1951 aka zabe shi domin ya wakilci Lardin Sakkwato a Majalisar Dokoki da ke Kaduna, duk kuwa da karancin shekaru tare da kyakyawar tarbiya da kuma baiwa da Allah ya yi masa wadannan suka sanya shi samun girma da kuma daukaka a wajen shugabanni da ke jagorancin kasar wadanda ya yi aiki da su a majalisar.  Saboda irin muhimmiyar rawar da gogewarsa ya sanya shi rike mukamai Kansila a wurare uku kamar haka: Ya zama Kansilan Ayyuka a shekarar 1956, Kansilan Bunkasa Karkara a shekarar 1959, ya kuma zama Kansilan Ayyukan Gona a shekarar 1960. Haka kuma nagartattun halayensa da jarumtakarsa ya sanya aka tura shi a yankin Zamfara domin ya kwantar da kowacce irin barazana tare da samar da yanayi mai dauke da zaman lafiya domin a samu nasarar gabatar da zaben da aka yi cikin shekarar 1959 cikin lumana.  A lokacin da aka yi wani mummunan rikici bayan juyin mulkin da sojojin Nijeriya suka yi wanda ya yi sanadiyar kashe manyan shugabannin Arewa cikin kuwa har da Firimiya Ahmadu Bello Sardaunan Sakkwato, wasu fusatattun matasa a lokacin sun yi barazanar kona ginin Babban Chocin Katolika da ke Sakkwato, shi da Alhaji Umaru Shinkafi, Marafan Sakkwato wanda kuma Surukin Sardauna Ahmadu Bello ne, suka shiga tsakani ta hanyar tausaya da zancen kwantar da hankali, a karshen matasan suka kama gaban su ba tare da kona ginin chocin ba, su biyu suka yi kokarin ganin ba a zubar da jini ba.  Ya taba rike mukamin Kwamishinan Gona da kuma Kiwon Lafiya a Majalisar Zartasawa ta Arewa Maso Yamma. A Jamhuriyya Ta Biyu kuwa a tsakanin shekarun (1979-1983) ya rike mukamin Babban Jami'in Hulda tsakanin Masarautar Sakkwato da kuma Shugaban kasa Alhaji Shehu Usman Aliyu Shagari. Ya kuma taba zama Shugaban Jam'iyyar NPN a lokacin kuma yana rike da sarautar "Sarkin Kudu" inda ya yi amfani da farin jininsa da iya zancensa wajen ganin Jam'iyyar NPN ta samu galaba a Babban Zaben da ya kawo Shugaban kasa Alhaji Shehu Usman Aliyu Shagari da Alhaji Shehu Kangiwa ga jagorancin Nijeriya da kuma Jihar Sakkwato. A shekarar 1986 ya bar siyasa domin mayar da hankalinsa kacokam ga kula da mahaifinsa da bashi da lafiya. A lokacin da Sarkin Musulmi Abubakar Na Uku ya rasu a ranar daya Ga Watan Nuwamba na shekarar 1988. Yana cikin wadanda ke tafiyar ayyukan da suka shafi mulki a Masarautar Sakkwato.  A shekarar 1996 lokacin da Shugaban kasa Janar Sani Abacha ya tumbuke Sarkin Musulmi Ibrahim Dasuki, sai aka ambaci sunansa a matsayin sabon Sarkin Musulmi. An kuma nada shi a Masallacin Sarkin Musulmi Bello da ke kusa da Fadar Sarkin Musulmi a ranar 21 Ga Watan Afirilu na shekarar 1996.  Wannan matsayin da Allah ya bashi ya sanya shi kasancewa Sarkin Musulmi kuma Shugaban Majalisar koli ta Harkokin Addinin Musulunci ta Nijeriya kuma Shugaban Majalisar Masarautar Sarkin Musulmi a Sakkwato. Yayin da Shehu Barno yake matsayin mataimakinsa haka wadannan mukaman su ke har a yau. Dubun dubatan mutane daga kowanne sashe na duniya suka yi wa Birnin Sakkwato tsinke domin halatar bukin nadinsa.  Allah ya bashi ikon jagorancin wannan mashahuriyyar fada har na tsawon shekaru goma, ga kuma wasu daga cikin nasarorin da ya samar a lokacinsa:  Sunan da aka fi saninsa dashi a kasar Nijeriya da Duniya shi ne Jigon Zaman Lafiya: Wannan ya tabbata a fili ganin irin muhimmiyar rawar da ya taka a cikin kasar musamman ta amfani da iliminsa da kuma kwarewar da ya samu a zumuncinsa da na gabansa a wuraren da ya yi aiki can baya da taimakon Allah ya dinke hular rikicin Tibi da Jukunawa a Jihar Taraba. Hasalima kokarinsa wajen ganin an samar da bakin rikicin kabilanci da na addini a yankin Arewancin Nijeriya ta hanyar hada hannu da Rabaran Fr. Mbah ya haifar da kirkiro da Hukumar Shiga Tsakani tare samar da zaman lafiya ta Addini a Nijeriya.  Bunkasa Kiwon Lafiya: A shekarar 2000 lokacin da mutanen Arewancin Nijeriya suka kauracewa Allurar Rigakafin da ake yi wa kanannan yara da mata masu juna biyu, Sarkin Musulmi Muhammadu Maccido bai zauna ba, ya yi amfani da matsayinsa wajen shirya taro da sarakunan yankin inda ya wayewar da kawunan su dangane illar hakan ya kuma nemi su da su wayar da kawunan mutanen su domin ganin sun dawo rakiyar tunanin su, suka rungumi shirin da muhimmanci domin kaucewa illolin da hakan zai janyo daga baya. Wannan kyakkyawan mataki da ya dauka ya ceto rayuwar miliyoyin yara da iyayen su mata. ...

Hukumar Zaɓe Mai Zaman Kanta ta Ƙasa (INEC) ta bayyana cewa ba...

A Nijeriyar yau, daya daga cikin manyan matsalolin da suka yi tarnaki da zama kafar ungulu ga wanzuwar ingantaccen tsarin mulkin dimokuradiyya shine bangar siyasa a bisa ga yadda 'yan siyasa ke amfani da matasa wajen sarawa ko babu gaba, tsoratarwa da barazana ga abokan hamayya.  Rayuwar dimbin matasa a Nijeriya ta gurbace tare da shiga mawuyacin hali a dalilin samun kan su a mummunar dabi'ar bangar siyasa da mabambantan 'yan siyasa ke amfani da su domin biyan kazamar bukatar su wadda babban laifi ne a dokar zabe.  Bangar siyasa matsala ce mai zaman kan ta da ke addabar matasa a Nijeriya tare da kassara rayuwar su a bisa ga yadda suke kasa amfanar kan su ballantana su amfani wasu wanda hakan na nufin bangar siyasa babbar barazana ce ga zaman lafiya da dorewar mulkin dimokuradiyya a kasar nan.  A bayyane yake cewar Nijeriya na cikin kasashen duniya da ke da mafi yawan matasa a inda sama da kashi 60 zuwa 70 suke matasa masu jini a jika 'yan kasa da shekaru 30 da ke cikin adadin akalla mutane miliyan 230 na al'ummar kasar wadanda galibi rashin aikin yi ke jefa sa su aikata ayyukan assha  Rahotannin baya-bayan nan a 2025–2026, sun nuna cewar duk da raguwar kididdigar rashin aikin yi a hukumance, matsalar rashin aikin yii a tsakanin matasa a Nijeriya, matsala ce mai zaman kan ta wadda rashin magance ta ke kara jefa matasa a ayyukan da ba su dace ba, ciki har da shiga bangar siyasa.  A wani rahoto a 2025 ya bayyana cewa kusan matasa miliyan 80 ne a Nijeriya suke zaman kashe wando ba su da aikin yi wanda ke wakiltar kashi 53% na jimillar matasan kasar, lamarin da ke nuna gagarumar matsalar rashin aikin yi da matasa ke fama a kasar da ta fi kowace kasa yawan jama'a a Afurka.  A yanayin rashin aikin yi, matasa da dama na tsunduma a sabgar bangar siyasa ba wai domin sun zaba ba sai don ba su da wani zabi don haka ya zama tamkar tilas a gare su lamarin da ke zubar da kima da darajar su a cikin al'umma.   Wakilin mu ya ruwaito cewar a yayin da Nijeriya ke shirin fuskantar zaben 2027, an fara ganin alamun tashin hankali a wasu wurare da suka shafi bangar siyasa ta yadda a irin wannan lokaci, galibi matasa ne ke amfani da su wajen aiwatar da ayyukan da ke haifar da tashin- tashina da ke iya jefa su a cikin matsala.  A yayin da matasa ke fama da kuncin rayuwa, wasu ‘yan siyasa da dama na amfani da wannan damar wajen jawo su a cikin sha'anin bangar siyasa ta hanyar amfani da su wajen tayar da tarzoma, haddasa rikita-rikitar siyasa ko tsoratar da abokan hamayya a yayin yekuwar neman zabe ko lokacin zabe. .  Bangar siyasa ta jefa matasa cikin dabi'ar shaye-shaye, kaurwcewa karatu da amfani da miyagun makamai a yayin da 'yan siyasa suka kebe 'ya'yansu ga shiga duk wata sabgar bangar siyasa da kwamacalar siyasa.  A bayyane yake yadda 'yan siyasa da jam'iyyun siyasa ke taka muhimmiyar rawa wajen gurbata tarbiyar matasa a Nijeriya ta hanyar saka su a cikin bangar siyasa, kazamar hanyar da suke amfani da ita wajen kai farmaki ga abokan adawa, a wasu lokutan har da wadanda suke da matsalar rikicin cikin gida.  Hasalima a bayyane yake cewar yadda ake amfani da matasa a bangar siyasa tuni ya zama abin damuwa a kasar, matsalar da a kullum gaba-gaba take kara yi ba tare da 'yan siyasa da jam'iyyun siyasa sun takawa lamarin burki ba saboda su ke amfana da matasan wajen cin karen su ba babbaka.  ...

Yayin da gwamnatin Shugaba Bola Ahmed Tinubu ke shirin gabatar da kasafin...

Yayin da ya rage kwanaki 77 kacal a gudanar da babban zaɓen...

Dakarun Sojojin Nijeriya sun hallaka wasu mutane biyu da ake zargin ’yan...

Sojoji Sun Kashe ’Yan Bindiga 2 A Jihar Kogi

’Yansanda Sun Kashe ’Yan Bindiga Sama Da 30 Tare Da Daƙile Hari...

Sheikh Masussuka: Malaman Zaria Sun Bukaci Jami’an Tsaro Su Cafko Wadanda Suka...

Da Ɗumi-ɗumi: An Gano Mutane 2 Da Ake Zargi Na Ɗauke Da...